‘Soldaten in ons dorp’ ongekend populair

Staphorst Het boek ‘Soldaten in ons dorp’ dat onlangs verscheen in het kader van 75 jaar vrijheid in de gemeente Staphorst, mag zich verheugen in een enorme belangstelling. Er komt een herdruk.

Niet alleen de basisschoolleerlingen, de primaire doelgroep, toonden grote interesse; ook honderden andere ingezetenen van de gemeente schaften een exemplaar aan en verdiepten zich in de inhoud: van onderdrukking naar bevrijding in de eigen gemeenschap. Vanwege de overweldigende vraag is een tweede druk van het boek in de maak. Deze zal over enkele weken op een verrassende wijze worden gepresenteerd. De aanvankelijke presentatie viel door corona in het water.

Soldaten in ons dorp is een idee van Bart Hoeve, schoolleider van de reformatorische Harmen Doornveldschool. Hij coördineerde eveneens de realisatie ervan. Destijds was Hoeve ook een van de initiatiefnemers van de nog steeds gebruikte en voortdurend geactualiseerde heemkundige onderwijspakketten Kiek ies achterumme (1985), Van huis uit (1991) en Waarom staan die stenen daar? (1995). Geschiedenis uit het eigen dorp, onderwezen op de scholen.

De Doornveldschool adopteert sinds 2009 het oorlogsmonument aan de Zuidweg. Jaarlijks wordt daar - op 4 april - aan de groep-achters het antwoord gegeven op de vraag: Waarom staat die steen hier? Gaandeweg en met de inbreng van velen - ook van ooggetuigen - groeide het bij die steen behorende verhaal dat daar dan wordt doorverteld. Het is nu compleet. D’r is inmiddels ook een ‘jeugdverhaal’, geschreven door Liesbeth van Binsbergen. Dat geeft de gruwelijke gebeurtenis met alle spanningen van die woensdagmorgen weer, vanuit de indrukken van de 11-jarige Gé Helmhout. Zij fietste ’s ochtends vanaf de Stouwe, via de Lankhorst, naar boer Oosting om melk te halen. Onderweg zag ze vijf geëxecuteerde mannen in de berm van de Staphorsterweg liggen. Zij waren de slachtoffers van een Duitse vergeldingsactie. En Gé ziet - 75 jaar nadien - nog geregeld vijf streepjes op haar netvlies.

De wens ontstond, en die is dus nu gerealiseerd, om ter gelegenheid van 75 jaar vrijheid een aantal lokale thema’s vanuit de Tweede Wereldoorlog - via een kind als hoofdpersoon - in verhalen door te vertellen aan de schooljeugd. Ze zijn gebundeld in het 80 pagina’s tellende boek Soldaten in ons dorp.

Het boek bevat een variatie aan eenvoudig geschreven informatie, foto’s, illustraties, thema’s om over na te denken en verschillende gesprekspunten. Ook telt het vier verhalen die gebaseerd zijn op ooggetuigenverslagen. Deze verhalen zijn geschreven door Liesbeth van Binsbergen en Roelie Koobs. Ze schrijven over: de razzia van 30 op 31 augustus 1944, waarbij twintig Staphorster mannen om het leven kwamen, de bevrijding op 14 mei, de controleurs die bij de Staphorster boeren over de vloer kwamen om te checken of ze genoeg afstonden aan de bezetter en de etenhalers uit de Randstad die ook in de Staphorster gemeenschap aan de deuren kwamen.

De bij de verhalen horende tekeningen zijn van de Belgische kunstenaar Ronald Heuninck. „Hij is er in geslaagd om bij alle vier de verhalen illustraties te maken die de betreffende gebeurtenissen onder de meest pure omstandigheden verbeelden.”

Soldaten in ons dorp, waarvan de uitgave werd vertraagd vanwege de maatregelen rond de corona-crisis, kreeg alom waardering en ontving een bijzonder eervolle erkenning in, zoals Hoeve die noemt, ‘de Rint Massier-award’. De vader van Rint (83) was een van de twintig mannen die werden opgepakt bij een razzia in Staphorst in de nacht van 30 op 31 augustus 1944. Rint werd die dag 8 jaar. Niemand van hen keerde levend terug.

Massier toont zich heel tevreden dat de verhalen-van-toen op deze manier worden bewaard voor de jeugd-van-nu. „Waarom staan er her en der oorlogsmonumenten? De jeugd-van-nu moet het wéten. Wíj moeten hen die verhalen doorvertellen. En dat hebben de schrijvers van Soldaten in ons dorp, maar ook de illustrator, bijzonder goed gedaan. Met een diep invoelend vermogen", aldus Rint Massier.

De eerste druk was bij voorintekening al uitverkocht. Er bleek nog veel meer belangstelling te bestaan. Daarom is besloten een tweede druk te laten verschijnen. Die wordt over enkele weken op verrassende wijze gepresenteerd en is vanaf dan voor € 12,50 verkrijgbaar bij boekhandel De Haan en The Read Shop.

Door Eelco Kuiken