Ultieme poging om proces Ruinerwold te redden. Rechters gaan op bezoek bij verlamde Gerrit Jan Van D.

Kan het proces tegen de hoofdverdachte in de Ruinerwoldzaak nog doorgaan of strandt de zaak? Rechters van de rechtbank Assen gaan volgende week bij de verlamde Gerrit Jan van D. op bezoek, in een ultieme poging om te achterhalen of de vader nog kan worden berecht voor vrijheidsberoving en seksueel misbruik van zijn kinderen.

De twijfels of het proces nog doorgang kan vinden zijn groot, omdat de vader van het ’spookgezin’ uit Ruinerwold na een beroerte niet meer kan communiceren. Bovendien is nog altijd niet duidelijk of hij kan begrijpen waarvan hij wordt beschuldigd. Op vragen knikt hij soms, of schudt hij zijn hoofd.

De rechtbank wil zelf een oordeel kunnen vormen over de vraag of Gerrit Jan van D. snapt wat er gebeurt en of hij zich kan verweren tegen de beschuldigingen. Het gezin werd oktober 2019 bij een politie-inval ontdekt nadat een van hen was ontsnapt en hulp had gezocht bij een dorpscafé vlakbij.

Volgende week reizen de rechters daarom af naar het Justitieel Complex Schiphol om daar de 68-jarige Van D. zelf te zien. Justitie verdenkt hem niet alleen van het gevangenhouden niet van zijn zes jongste kinderen in een boerderij in het Drentse dorp, maar ook van mishandeling en seksueel misbruik van drie oudere kinderen, voordat die de hoeve ontvluchtten.

Geregeld bezoek van zijn kinderen

Van D. is maanden geleden vanuit het gevangenisziekenhuis in Scheveningen overgebracht naar Schiphol. Daar krijgt hij geregeld bezoek van zijn kinderen, die overigens wel met hem zeggen te kunnen communiceren.

Advocaat Robert Snorn vroeg de rechtbank eerder om de vervolging van Gerrit Jan van D. te schorsen. Volgens deskundigen van het Pieter Baan Centrum snapt de man de strekking van de zaak niet als gevolg van het herseninfarct in 2016.

Na het bezoek aan Gerrit Jan van D. bevragen de rechters vier deskundigen, onder wie neuropsychologen en logopedisten die hem onderzochten. Dat gebeurt op verzoek van de officier van justitie, die vindt dat het rapport van het PBC nog vragen oproept. Het lijkt er volgens de officier op dat Gerrit Jan van D. wel degelijk in staat is om sommige zaken te begrijpen.

’Ernstig verstoord taalbegrip en globale afasie’

Er is volgens de logopediste niettemin sprake van een ’ernstig verstoord taalbegrip en globale afasie’. Dat wil zeggen dat Van D. niet of nauwelijks kan spreken en evenmin in staat is om gesproken of geschreven taal te begrijpen. Hulpmiddelen, zoals het gebruik van een spraakcomputer, boden geen soelaas. Volgens zijn raadsman komt die conclusie erop neer dat een eerlijk proces niet mogelijk is.

Als de rechtbank besluit om de vervolging te schorsen is dat doorgaans nog geen definitief einde aan een strafzaak. In het geval van Gerrit Jan van D. zal het daar uiteindelijk wel op uitdraaien, omdat er geen verbetering in zijn toestand te verwachten is.

Vrede met de zaak

Het Openbaar Ministerie zegt daar in dat geval vrede mee te hebben. „We hebben in ieder geval een einde kunnen maken aan de vreselijke situatie waarin de kinderen verkeerden.”