Ondertoon
Door Ton Henzen

Meppeler maat

De gemeente Meppel is een vooruitstrevende gemeente. Het was tot dusverre gebruikelijk om nota`s uit eigen keuken of van gespecialiseerde bureaus die voor een bijzonder onderzoek in de arm waren genomen keurig op papier te presenteren.

Bandje of harde kaft eromheen en als het een beetje meezat illustraties in kleur, bijbehorende kaartjes en ziedaar compacte informatie voor college, raadsleden, ambtenaren, provincie en de pers. Voor de geïnteresseerde burger was er mogelijk ook een exemplaar beschikbaar.

Ik draaide vanmiddag van de website van de gemeente de stukken voor de raadsvergadering van donderdagavond uit en kwam op een van de agendapunten de Stadsvisie tegen. Geen lijvige papieren nota, nee, een simpel schijfje dat op een persconferentie aan de verslaggevers was meegegeven. Je stopt het exemplaar in je pc en opeens verschijnen er prachtige foto`s van het bestaande Meppel, kaartjes waarop de toekomstige ontwikkeling wordt aangegeven en kleurrijke ideeën over de invulling straks in de wat uitgedunde woonwijk Nieuwveense Landen.

Over het verminderen van de woningbouwcijfers moeten we een advies terugnemen. We adviseerden in een van de commentaren dat de gemeente voor eens en altijd moet laten onderzoeken hoeveel woningen in de toekomst reëel nodig zijn. Eerlijk is eerlijk, de gemeente is niet over één nacht ijs gegaan. Ik citeer aan een raadsstuk dat donderdagavond aan de orde komt: cijfers van het CBS en het onderzoeksbureau Derks, verbonden aan de Universiteit van Maastricht, laten een krimp in de bevolkingsgroei zien en daarmee een daling in de woningbehoefte. Het CBS gaat uit van een woningbehoefte in Meppel van 85 woningen per jaar. De ambitie wordt opgetrokken naar 250 woningen waarvan 150 in Nieuwveense Landen. Dat is op zich al gedurfd.

De provincie wil vasthouden aan de oorspronkelijke omvang van Nieuwveense Landen. Gedeputeerde Anneke Haarsma drong daar in een gepeperde reactie op de nieuwe cijfers op aan. Maar zij kan zich niet overvallen voelen door de gewijzigde cijfers, zo blijkt nu na reconstructie van de feiten. Ik heb vanmiddag ook een lijvige nota uitgedraaid van RIGO Research en Advies uit Amsterdam van december 200: Woonplan Meppel 2005-2015 dat in die tijd met de provincie is besproken. Onder het hoofdstuk `De groei van Meppel` staat dat de gemeente Meppel wil groeien. Niet alleen vanuit de eigen bevolkingsgroei, Meppel wil ook mensen van buiten aantrekken. Daarbij heeft de gemeente geen grote aantallen voor ogen; groei moet passen binnen de grenzen die een prettig, landelijk woonklimaat aan de gemeente stellen. De gemeente streeft naar een netto-nieuwbouwproductie van in elk geval 250 woningen per jaar, zo`n 2500 woningen in de periode 2005 tot 2015.
De meeste ruimte voor nieuwbouw ligt in Nieuwveense Landen. In totaal is hier ruimte voor circa 5300 woningen. De eerste fase bestaat uit 1400 woningen; daarna wordt bezien in hoeverre en wanneer de rest van de capaciteit wordt benut.

In het raadsvoorstel over het woningbouwprogramma waarover de raad zich donderdagavond buigt, staat een interessante mening van de lokale makelaars. Zij geven aan dat het aantal van 200 woningen per jaar dat momenteel op de markt komt reëel is voor de marktvraag. Een extra groei kan in de ogen van de makelaars leiden tot een ontwrichting van de lokale markt, zoals tijdens de oplevering van de eerste fase van Berggierslanden ook enigszins waarneembaar was.

De eigen ambitie voor de stad Meppel zal bovenop de geprognotiseerde woningaantallen (ruim 100) worden ingezet op 150 extra woningen per jaar. De ambitie van 100 woningen extra per jaar is gebaseerd op berichten van de ontwikkelaars en de kansen die gecreëerd worden om Meppel op de kaart te zetten middels stadspromotie. Met een totale streefopgave van 250 woningen per jaar wordt ten opzichte van de eerdere 350 per jaar gekozen voor een realistische bijstelling zonder verlies van ambitie, zo benadrukt het college.

Terug naar de nieuwe Stadsvisie.
Meppel is een levendige en dynamische stad. Verschillende ontwikkelingen op het gebied van wonen, werken en recreatie bevinden zich momenteel in een voorbereidend stadium. Naast tal van ontwikkelingen binnen de grenzen van de bebouwde kom, wordt ook nagedacht over grootschalige uitbreiding van Meppel aan de noordzijde van de stad: Nieuwveense Landen. Voor dit gebied is in het recente verleden een Masterplan opgesteld. Eind 2006 is duidelijk geworden dat de oorspronkelijke woningbehoefte waarin de ontwikkeling van Nieuwveense Landen voorziet naar verwachting niet gehaald zal worden.

In januari 2007 heeft de gemeente IMOSS bureau voor stedebouw gevraagd een visie op te stellen voor de ontwikkeling van de stad Meppel als geheel, waarbij ook de toekomst van Nieuwveense Landen opnieuw onderzocht moest worden. De Stadsvisie is het resultaat, waarbij op hoofdlijnen een aantal strategische keuzes voor de stad is vastgelegd.

De identiteit van Nieuwveense Landen wordt bepaald door de huidige landschappelijke situatie met haar eigen geschiedenis en kenmerkende waterstructuur. In de stadsvisie wordt ingezet op de landelijke opzet en het behoud van de waterstructuur. In de blauw-groene wijk is ruimte voor ruim opgezette woonmilieus en voorzieningen.
Er is ook naar Meppel zelf gekeken. Door er doorheen te lopen, schrijven de stedenbouwkundigen. Je krijgt inderdaad geen beter idee van een stad dan er een mee te worden, terwijl je door smalle straatjes kuiert, omhoogkijkt naar gevels, geniet van de doorkijkjes en de stedelijke vergezichten die soms worden geboden bijvoorbeeld in het sfeervolle grachtengebied met name komend weekeinde!

Met een duidelijk beeld van de geschiedenis is Meppel geobserveerd. Beelden zeggen daarbij meer dan duizend woorden. De positie van Meppel in de regio en de historische groei zijn zeer bepalend voor wat Meppel nu is. Het verleden heeft kleur gegeven aan de fysieke verschijning van de stad, maar ook aan de mensen die er in leven.
De waterstructuur is een onlosmakelijk deel van Meppel. Het bepaalt niet alleen een groot deel van de beleving van de stad, maar ook sinds lange tijd het functioneren van de stad. De waterstructuur bevat natuurlijke beeklopen en strak vormgegeven kanalen. Dit leidt binnen de stad tot een grote verscheidenheid aan belevingen van water, zoals een parkachtige inpassing, grachten en singels. Grotere vaarten zoals het Meppelerdiep en de Drentse hoofdvaart vormen daarnaast ook een barrière.

Wat ontbreekt in Meppel zijn meer uitgesproken woonmilieus zoals het vrije wonen: luxe villabuurten in een bosachtige of waterrijke omgeving. Ook gemengde milieus komen niet op grote schaal voor, aldus de Stadsvisie.

De Meppeler maat is uitgangspunt. Meppel is ondanks haar beperkte omvang een volledige stad. Niet alleen een volwaardig winkelcentrum met een V&D en een regionale functie, maar ook de kenmerkende woonwijken uit de diverse decennia, merken de stedenbouwkundigen op. De typisch Meppeler maat ligt tussen de 300 en 350 meter. Een zichtbare afstand die zich op vele plekken in de stad herhaalt. `De ruimtelijke eenheden moeten niet te groot zijn om eentonigheid te voorkomen. Meppel is immers alles behalve eentonig.`
Op een aantal plekken is deze Meppeler maat zeer duidelijk aanwezig en ruimtelijk ingepast. Een sprekend voorbeeld is de Stationsweg. De Stationsweg kent duidelijke beëindigingen met het station en het theater. Daarnaast maken de vrijstaande oude villa’s de Stationsweg tot een statige route.
Als de maat te groot wordt dan ontstaat al snel een verlies van identiteit en ontstaat het gevoel van grootstedelijkheid. De Randweg is hiervan een goed voorbeeld.

De herstructurering van de oude industriële gebieden langs de Meppelerdiep vormt een nieuwe opgave voor Meppel. Door de ligging dicht bij het centrum, goed ontsloten en rondom een prachtige openbare ruimte - Het Meppelerdiep - bieden de oude industriegebieden een prachtige kans voor de herstructurering ervan in levendige gemengde leefmilieus van wonen en werken. Wie wil er niet op twintig hoog in een van de verbouwde silo`s van Agrifirm wonen. Wat een uitzicht. Manhattan aan het Meppelerdiep!

Rondom de Nijeveenseweg wordt ingezet op een groen woonmilieu dat de overgang vormt tussen het veenlandschap en de meer stedelijke ontwikkeling op de oude industriegebieden. Rondom deze woonvelden komen ruimer opgezette woonmilieus met veel water en groen. Belangrijk in de opbouw van Nieuwveense Landen is het huidige landschap met haar kenmerkende slotenpatroon. Deze vormen de basis voor de ontwikkeling. Zo wordt het bestaande slotenpatroon behouden en zijn de griften de aanzet tot groene landelijke zones.

Meppel zal zich als woonstad in de regio op een eigen manier moeten profileren. De kwaliteit van de bestaande woonbuurten moet worden uitgebuit. De menselijke schaal die in veel buurten beleefbaar is maakt Meppel uniek en kan als blauwdruk dienen voor nieuwe woonmilieus. Belangrijke sleutelwoorden bij de ontwikkeling zijn verscheidenheid: in Meppel kan wat nergens anders kan; kleinschaligheid: de mens is de maat der dingen; en herkenbaarheid: `ik woon in Meppel en niet in Zoetermeer`). Dat hebben de stedenbouwkundigen keurig geformuleerd.
Gezien het feit dat de ambities niet gerealiseerd kunnen worden door middel van een grootschalige uitbreiding van de stad, is het noodzakelijk met een hernieuwde blik naar de bestaande stad te kijken. Dat gaan we de komende tijd met veel plezier doen. Misschien moeten er wel speciale rondleidingen door de eigen stad komen: in de maat met de Meppeler maat.