Verzetsheld ontmoet in oorlog zijn foute broer

Steenwijk – Voormalig Steenwijker Gerrit Pit werd in de oorlog door zijn broer (die NSB’er was) verraden en afgevoerd naar een Duits gevangenkamp.

Na de oorlog ontmoette hij als één van de leidinggevenden op kamp Eese bij Steenwijk zijn daar gevangen broer weer. Pit vertelt vanavond op televisie over deze bizarre ontmoeting.

Vanaf 31 januari wordt de nieuwe geschiedenisserie ‘Na de bevrijding’ uitgezonden op Nederland 2. Met zeven documentaires wordt de periode van 1945-1950 in beeld gebracht. Dit wordt gedaan door archiefbeelden en getuigen van deze tijd. Eén van deze getuigen is Gerrit Pit, voormalig Steenwijker. Vlak na de bezetting kiest hij voor het verzet. Verraden door zijn eigen broer (lid van de NSB) werd hij opgepakt en vastgezet in een Duits concentratiekamp. Later komt hij te werken in Steenwijk waar de NSB’ers uit Overijssel zijn gevangen. Zijn broer Pieter Klaas is er één van.

Pit schreef beginjaren veertig gedichten over NSB-ers maakte ook pamfletten over die groep. Op Koninginnedag 1942 gooide hij samen met anderen de ruiten in bij zijn broer. ‘Hij heeft bij de politie mijn naam genoemd en die heeft mij vervolgens opgepakt. Ik werd naar het Duitse concentratiekamp Sachsenhausen gestuurd. Daar zaten zeker duizenden mensen’, vertelt hij voor de camera. Ook vertelt hij op beeld over de gruwelijkheden die daar plaatsvonden. ‘Je leert daar kijken zonder zien.’ Het was een wonder wanneer je levend uit dit kamp kwam.

Pit keerde na de oorlog terug in Steenwijk. Hij werd één van de leidinggevenden van een kamp op Landgoed De Eese, waar NSB-ers gevangen zaten. In de documentaire neemt de Steenwijker historicus Henk Spreen Gerrit Pit mee naar deze locatie, waar nu het Hampshire Hotel staat. Pit vertelt dat hij en zijn collega’s niet veel medelijden met de gevangenen hadden. ‘Die hebben vier jaar lang zo rot mogelijk opgetreden, dan ga je ze niet in de watten leggen. Maar we gingen niet zo ver dat we ons verlaagden tot hetzelfde peil als de Duitsers.’

De broer van Gerrit Pit vroeg in het kamp een keer via de kampleider een gesprek met Gerrit aan. ‘Het eerste wat hij vroeg was of ik brood voor hem had, want ze hadden zo’n honger. Ik zei: ‘nou, vergeet het maar’. Hij heeft mij dat later zeer kwalijk genomen.’

Na de oorlog hebben de broers elkaar een paar keer gesproken. ‘Maar dat ging altijd fout. Hij vond dat we quitte stonden, want we hadden allebei gezeten. Daar was ik het niet mee eens. Als we de cijfers vergelijken van de mensen die we per dag hebben zien sterven, geloof ik niet dat we quitte staan.’ De voormalige Steenwijker woont nu in Deventer. Hij zit nog steeds met zijn oorlogsverleden. ‘Ik ben een gevangene van mijn verleden’.