Is De Rechter nog wel monument genoeg?

Steenwijk - Alweer ruim een jaar geleden schreef Rolf van de Weerdhof, bouwkundig realisatie manager uit Steenwijk, een blog over de verwoesting door brand van het pand De Rechter in Steenwijk. 'Een brand die stof tot nadenken gaf.'

‘Het 200 jaar oude pand in vlammen op zien gaan is toch wel een van de meest aangrijpende dingen die ik tot nu toe heb meegemaakt in Steenwijk’, zegt Rolf, die zelf in de historische binnenstad woont.
Hij is dan ook zeer geïnteresseerd in de herbouw en maakte een afspraak om de restauratie van dichtbij te kunnen aanschouwen.

‘Veel bouwkundige aspecten zijn verwoest. Maar wat wel goed zichtbaar is geworden, zijn de bouwsporen door de jaren heen, die je kunt gebruiken om de functie van een gebouw en zijn geschiedenis goed in beeld te brengen. Sporen van bijvoorbeeld gevel/muur openingen en plaatsen van vroegere schoorstenen. Samen met oude bestekken en tekeningen - als die er nog zijn - krijg je een compleet ‘bouwhistorisch’ verhaal.’

Turf

‘Ik heb me laten vertellen dat er in de vloer boven het transformatorhuis turf is aangetroffen. Iets wat de architecten nog nooit eerder hebben gezien, en waar ik eerlijk gezegd ook nog niet eerder van gehoord had. Turf tussen de balken? Dit moet haast wel warmte-isolatie zijn geweest! Maar één ding is zeker, bij brand heb je liever geen turf in de vloer... Ik ben heel benieuwd wat de echte reden is en of dit vaker werd gedaan in deze omgeving.’ 

Strenger

Aan de plafonds zag hij grote vierkante moerbalken. ‘Op basis van de horecafunctie van het gebouw en de veiligheid van de bezoekers zullen de balken zwaarder uitgevoerd moeten worden dan voorheen. Historisch gezien wil je het pand weer herstellen zoals het was, maar de eisen van tegenwoordig zijn strenger.’

Puzzel

De architecten hebben een reconstructie gemaakt van de bestaande sporenkap en deze verder uitgewerkt. ‘De reconstructie heeft nog wel wat voeten in de aarde gehad, heb ik begrepen. Alle (verbrande) materialen die verwijderd zijn om het gebouw toegankelijk en veilig te maken zijn te snel in containers opgeslagen. De architecten moesten de containers weer leeghalen om de constructie als een puzzel uit te leggen, om zo de spanten en verbindingen te kunnen reconstrueren. Pas nadat ze een goed beeld hadden van de oude constructieverbindingen, hebben ze de tekeningen uitgewerkt.’

Opnieuw vervaardigd

Voor het vervaardigen van een nieuwe traditionele kapconstructie is wel wat vakmanschap benodigd. ‘De houten delen moeten strak in elkaar passen en met behulp de stalen ankers en de vierkante spijkers worden nu ook weer de houtverbindingen bij elkaar gehouden. De stalen ankers zijn weer nieuw gemaakt naar gevonden voorbeelden. Ook de vierkante spijkers zijn opnieuw vervaardigd. Helaas is deze kapconstructie straks niet voor publiek zichtbaar en krijgt de zolderruimte alleen een opslagfunctie en plaats voor techniek.’ 

Nieuw

Rolf vraagt zich af of de restauratie wel monumentwaardig is. ‘Of beter gezegd, is het pand nog wel goed genoeg voor een monumentenstatus? En laat ik duidelijk zijn, ik ben voor het behouden van oude elementen, constructies en details, en het behouden van erfgoed in het algemeen. Maar wat als dat er niet meer is? Is dit monument, met de enorme brandschade, nog wel monument genoeg? Over het terugbrengen van het gevelbeeld en het dak zijn we het denk ik wel eens. Het oude beeld van De Rechter op de Markt moet terugkomen. Maar draagt de nieuwe verzwaarde vloer- en dakconstructie nog wel bij aan het monument? Deze blijft ondanks de mooie houten verbindingen nieuw.’ 

Aanwinst

‘Monument of niet, voor de stad, de inwoner en de toerist zal de ‘vernieuwde’ Rechter weer een aanwinst zijn. En volgens mij zit iedereen met smart te wachten tot de deuren weer open gaan. En het pand...  dat heeft een stukje historie verloren, maar wel een brand overleefd.’

Lees ook het dossier 'Grote brand in grand café De Rechter'.