Martinus Kruithof (84) is vleesveefokker van het eerste uur

Blankenham – Elke morgen om tien voor vijf staat hij op, zodat hij om vijf uur in de stal is. Hij loopt onderhand zo krom als een hoepel, maar als het om de verzorging van zijn dikbil koeien gaat, is Martinus Kruithof (84) niets te gek.

Niets mooier dan de kont van de dikbil. Niks geen moderne ligboxstallen aan de Hammerdijk in Blankenham. Kruithof zweert bij de Hollandse en Friese grupstallen, die al meer dan 45 jaar onderdak bieden aan zijn dikbillen. Hij heeft natuurlijk een voorkeur voor de Friese variant: De dieren staan hier namelijk met de kop tegen de muur, zodat bij het binnenkomen van de stal de blik onmiddellijk  op de gespierde konten valt.

Bewerkelijk

Het houden van dikbillen in grupstallen zorgt ervoor dat Kruithof de hele dag druk bezig is: hij voert met de hand en schuift tweemaal per dag de mest weg. Hij melkt ze ook, hoewel dit ras niet bekend staat vanwege de hoge melkproductie. Maar in ieder geval hoeft de familie Kruithof nooit koffiemelk te kopen. ‘Er gaat bij ons altijd melk van onze eigen koeien in de koffie.’ Behoorlijk bewerkelijk allemaal dus. Maar aan stoppen denkt hij niet. ‘Ik heb verder geen hobby’s. Ik blijf het doen zolang het kan.’ In de hoogtijdagen als topfokker bezocht hij zeven tot negen keuringen per jaar. Hij was bekend in het hele land. De vitrinekast in de keuken staat tjokvol met bekers, stille getuigen van de vele successen uit het verleden.

'Mister Toekomst'

Drie jaar geleden was hij al de oudste keuringsdeelnemer op de Nationale Vleesvee Manifestatie (NVM) in Zwolle. Daar won de topfokker van het dikbil ras Verbeterd Roodbont met zijn stier Rienk van de Valkenweide de prijs ‘Mister Toekomst’.  ‘De meeste boeren uit de toptijd, toen ik meer dan 100 koeien had, zijn al overleden. Sowieso werd alles anders na de mond- en klauwzeercrisis was. Veel veemarkten werden gesloten, ook de markt in de IJsselhallen in Zwolle ging dicht. Jammer, want het was daar altijd plezierig, nooit trammelant gehad.’

DNA-bepaling

In 1986 werd Kruithof voor het eerst nationaal kampioen met stier Evert. Dit was tijdens de Utrechtse fokveedagen. Van alle gebruikte ki-stieren houdt hij één leeg sperma-rietje achter. En dat is niet het enige dat hij bewaart: hij heeft een flinke zak vol koffiefilters met haarplukken van al zijn dieren. Die bewaart hij voor nadere DNA-bepaling. 

Keizersnee

De vleeskoeien worden gehouden op rubberen matten met stro. Om de staarten wordt een elastiek gebonden, om te voorkomen dat de mest alle kanten op vliegt. Zijn fraaie dikbilkoeien zorgen in de zomer voor een fraai Hollands plaatje: de 23 koeien die hij nu nog heeft, lopen buiten in de wei. Alleen ’s winters staan ze op stal. Fokkers van dikbillen worden regelmatig kritisch bekeken, omdat de dieren aangebonden in de stal staan. Ook het feit dat een dikbilkalf nooit via natuurlijke weg geboren kan worden, maar altijd via een keizersnede, roept vragen op. De bedoeling is om de komende tien tot twintig jaar te komen tot een verviervoudiging van het percentage natuurlijke geboorten. Staatssecretaris Dijksma houdt een fokverbod achter de hand voor het geval de fokkers van dikbillen er niet in slagen in 2018 het aantal keizersneden aanzienlijk te verlagen.

Minder te lijden

Martinus Kruithof begrijpt alle commotie rond de keizersneden niet zo. ‘Onze dierenarts is er heel handig in, en mijn vrouw Eppie (80) helpt altijd mee. Ze zet alles klaar en zorgt voor zout in de bek van het pasgeboren kalf, zodat het slijm er snel uit komt. Ze hebben minder te lijden als bij een gewone bevalling. Je hebt natuurlijk wel de dierenartskosten, maar als je dat een probleem vindt moet je er niet aan beginnen…’’ Belangstellenden zijn altijd welkom op een kijkje te nemen als de dierenarts een keizersnee uitvoert. ‘Dat mag altijd. Maar je moet wel tegen bloed kunnen. Er gaat er nog wel eens eentje tegen de vlakte!’

Mak vee

Er zijn dit jaar al tien kalveren geboren, en in september moeten er weer zes kalven. ‘Het is mak vee, en het zijn sociale dieren. Ze zoeken zomers in de wei hun kameraad op waar ze ’s winters naast in de stal stonden. Het is wel eens gebeurd dat ik eentje had verkocht en de koe die er jarenlang naast had gestaan stierf van verdriet…’ Hun drie kinderen hebben wel interesse in dikbillen en wat ze doen maar hebben allemaal een heel ander beroep. Zoon Martin runt restaurant de Lindenhof in Giethoorn en dochters Jeanet en Margriet hebben hun eigen bezigheden.

Viering

Vorige week zondag werd Martinus 84 jaar en dat is maandagavond gevierd op de stal. De Hollandse stal was speciaal daarvoor spic en span gemaakt: de perfecte locatie voor een barbecue met de familie.
Vol trots laat hij zijn bedrijf zien. Van de bedstee voor het jongvee tot de ‘operatiekamer’, waar de koeien met de kop vast tegen de muur worden gezet voor de keizersnee. Buiten in het zonnetje hebben de koeien volop de ruimte in de wei langs de dijk. Hij glundert. ‘Mooi he, die enorme konten!’