Ondernemersplatform op bezoek bij melkveebedrijven in de regio

Giethoorn - Het Ondernemersplatform Steenwijkerland is een platform waar alle ondernemersverenigingen van Steenwijkerland zitting in hebben. Vier keer per jaar komt dit gezelschap bij elkaar.

Op één van deze bijeenkomsten kwam de vraag naar voren waarom boeren na afschaffing van het melkquotum massaal zijn gaan uitbreiden met als gevolg een nog lagere melkprijs.

De afgevaardigde van LTO Noord gaf aan dat dit genuanceerder lag en al snel was het plan tot bezichtiging van een melkveebedrijf geboren.

En zo komt het dat op maandag 27 juni Wirt Groen (scheidend voorzitter van Steenwijk Vestingstad), Andre Hammer (voorzitter VOC), Roel van Hoorn (bestuurslid Kop Top) en Joep van Hoorn (bestuurslid Ondernemend Oldemarkt) een kijkje nemen bij twee heel verschillende melkveebedrijven in de regio.

Marcel Leeuw

Het eerste bedrijf dat bezocht wordt is gevestigd in Blokzijl en is van Marcel Leeuw, wiens overgrootvader daar in 1894 begonnen is. Het bedrijf telt 75 koeien die vrijuit van de stal het weiland in kunnen lopen. Deze zogenaamde weidegang wordt gestimuleerd door de melkfabriek en levert de boer 65 cent per 100 liter extra op voor de melk.

‘De melk wordt er trouwens helemaal niet anders van’, aldus Marcel (tevens penningmeester van LTO Noord). ‘Het is ook een imagokwestie. Als de koeien minstens 120 dagen per jaar minimaal 6 uur buiten gelopen hebben kan de melk voorzien worden van het weidegang logo.’

Weidegang

Ook middels subsidie uit Europa wordt weidegang gestimuleerd tot een maximum van 750,-- euro per bedrijf. Opmerkelijk is dat dit geld (Nederland heeft 30 miljoen euro toegewezen gekregen) eigenlijk bedoeld is om de financiële nood in de melkveesector te lenigen. In de meeste landen gaat dit geld dan ook direct naar de boeren, maar in Nederland niet. Nederland heeft deze subsidie gekoppeld aan weidegang en alleen boeren die hun koeien in de wei laten grazen maken hierop aanspraak. Toch gebruiken niet alle boeren deze mogelijkheid omdat de kosten van weidegang vaak veel hoger liggen dan het gesubsidieerde bedrag.

Terugkomend op zijn eerdere opmerking over de kwaliteit van de melk zegt Marcel dat er één product is waarbij het wel degelijk uitmaakt of het van weidemelk is gemaakt. ‘Bij echte boter gemaakt van weidemelk merk je het verschil wel. Die is veel zachter van smaak!’

Natura 2000

Het bedrijf van Marcel staat midden in natuurgebied en heeft daar middels de regelgeving omtrent Natura 2000 ook heel veel mee te maken. Er wordt bijvoorbeeld extra scherp gekeken of de uitstoot van onder andere ammoniak onder de limiet blijft. Maar er speelt veel meer. De boeren in natuurgebieden mogen hun land niet meer scheuren, wat betekent dat ze hun grasland niet meer mogen ploegen. Dat is echter wel nodig om de kwaliteit van het grasland te waarborgen. Binnen een tijdsbestek van enkele jaren is hun land op deze manier niet meer geschikt om op te grazen.

‘Over 20 jaar is de landbouw wellicht niet helemaal verdwenen, maar wel sterk verminderd’, aldus een bezorgde Marcel Leeuw. Er volgt een bevlogen uiteenzetting over fosfaatrechten, stikstof vasthoudende weilanden, vogel habitats en nog veel meer. Het is duidelijk dat hij als melkveehouder op dit moment in de hoek zit waar de klappen vallen. 

Het tweede bedrijf is de Maatschap Helmers in Giethoorn. Dit is één van de bedrijven waar geïnvesteerd is in uitbreiding na het wegvallen van het melkquotum. Er is een reusachtige stal verrezen die bol blijkt te staan van de techniek. Harrald Helmers is één van de drie eigenaren en leidt het gezelschap rond. Zijn ouders zijn de andere twee eigenaren. Het is de bedoeling dat hij samen met zijn eveneens aanwezige vriendin Annemiek Lukas het bedrijf op termijn helemaal overneemt.

Op dit moment staan er 135 koeien in de uiterst moderne stal. Deze koeien komen niet buiten. Harrald: ‘De wetgeving omtrent o.a. fosfaatrechten verhindert dit momenteel.’ En Annemiek vult aan: ‘Bovendien: de subsidie voor weidegang vanuit Europa komt voor ons neer op een bedrag van nog geen 60,-- euro per koe en dat kan absoluut niet uit’.

Rondkijkend in de stal van maar liefst 2.000 vierkante meter kom je al snel tot de conclusie dat de koeien ruimte genoeg hebben om zich vrijuit te bewegen. En dat doen ze dan ook. Net als bij boer Marcel staat er hier een melkrobot, waar de koeien uit zichzelf naartoe wandelen als ze gemolken willen worden.

WhatsApp

Ook indrukwekkend is de wijze waarop werkelijk alles gemonitord wordt in deze stal. Op een computerscherm zijn tientallen metertjes zichtbaar die continu in beweging zijn. De koeien dragen bijvoorbeeld zendertjes om hun nek. Uiteraard is het daardoor precies helder waar welke koe zich in de stal bevindt. Maar het gaat verder. Als een koe tochtig is (klaar om bevrucht te worden) krijgt de boer hier per WhatsApp bericht over. Ook dat komt door het zendertje, want tochtige koeien zijn veel beweeglijker en dat wordt door het zendertje geregistreerd en doorgegeven.

Aan de daaropvolgende inseminatie komt geen stier meer te pas, want dit gebeurt met kunstmatige inseminatie. Dat heeft deels te maken met het feit dat op deze manier het sperma heel doelgericht op genetische eigenschappen ingekocht kan worden. Maar ook de veiligheid van het niet hoeven werken met een loeisterke en gevaarlijke stier speelt hierin een grote rol.

De techniek gaat nog verder bij de Maatschap Helmers. Er is bijvoorbeeld alleen al meer dan een ton geïnvesteerd in de bekleding van de vloer. Speciale matten zorgen ervoor dat de urine van de koeien snel de kelder in loopt, maar de uitwerpselen nog even blijven liggen. ‘Dat scheelt enorm in de aanmaak en dus uitstoot van ammoniak’.
Net als Marcel beschikt Maatschap Helmers over 40 hectare land om de boerderij. Daarnaast hebben ze nog 27 hectare elders. Al dat land is nodig om op een zelfvoorzienende wijze de dieren van voer te kunnen voorzien, vertelt Harrald. “Sterker nog: we kopen hier nog krachtvoer bij!” In tegenstelling tot Marcel mogen ze bij Maatschap Helmers het land wel bewerken, omdat ze niet onder de regelgeving van Natura 2000 vallen.

De eerdergenoemde investeringen verhogen steeds het rendement van de boeren. Om een beeld te geven: toen de vader van Harrald in 1984 begon met 30 hectare land was de totale melkopbrengst 380.000 liter per jaar.

Momenteel hebben ze met 67 hectare al een opbrengst van ruim 1.300.000 liter op jaarbasis. Op de vraag of al die investeringen die het rendement van een melkveehouder verhogen niet op den duur moeten leiden tot steeds minder melkveehouders antwoord Harrald: ‘Dat proces speelt al jaren. Iedere 12 jaar halveert de boerenpopulatie.’ Maar hij kent nog meer kengetallen. ‘Wist je dat van iedere vier vrachtwagens die je ziet rijden er één voor boeren aan het rijden is? Ieder boerenbedrijf houdt minstens 3 tot 4 mensen van buiten aan het werk!’

Kom over het Hek

Beiden zijn het er roerend over eens dat maar weinig mensen precies weten wat er speelt bij de boeren. daarom zijn ze ook blij met het jaarlijkse plattelandsevenement Over Het Hek bij de deelnemende bedrijven te komen kijken. Op deze dag kan iedereen tussen 10:00 uur en 17:00 uur gratis een kijkje bij de deelnemers komen nemen. Dit jaar vindt dit plaats op 3 september.

door Christof Visscher