Bijzonder Boeren: 'Permacultuur is heel anders dan biologisch boeren’

Vollenhove - Waar je ook kijkt, overal zie je initiatieven op het gebied van bewustwording en duurzaamheid. Vaak gebeurt dit door enkele enthousiastelingen en de initiatieven, hoe goed bedoeld ook, lijken niet heel veel uit te halen.

Ook in Vollenhove is er een aantal mensen bij elkaar gekomen met de wens om bewustwording en duurzaamheid uit te dragen. Groot verschil is echter dat deze groep zich aangesloten heeft bij een veel grotere mondiale beweging: die van de Transition Towns.

Een Transition Town is een lokale gemeenschap die aan de slag gaat om haar manier van wonen, werken en leven duurzamer te maken. Hierbij wordt geprobeerd klimaatverandering tegen te gaan en uit te kijken naar alternatieven voor fossiele brandstoffen. Het streven daarbij is om het energieverbruik te reduceren, voedsel in de buurt te verbouwen, energie zo duurzaam mogelijk op te wekken, de gezondheidszorg zo veel mogelijk lokaal te organiseren en het onderwijs te richten op zelfvoorziening.

Meer dan zestig Transition Towns

In 2005 is de eerste Transition Town opgericht door de Engelse permacultuur-activist Rob Hopkins in zijn woonplaats Totnes. Lees meer over permacultuur verderop in dit artikel. Rob heeft een boek gepubliceerd in 2008 dat in 2009 in het Nederlands vertaald is onder de naam: Het Transitie Handboek, van olieafhankelijkheid naar lokale veerkracht. Inmiddels zijn er over de hele wereld Transition Towns te vinden. In Nederland waren dat er enige tijd geleden al meer dan zestig en inmiddels is Vollenhove daar dus bij gekomen.

15 regels

Volgens de 15 regels van Transition Town dient de kerngroep tijdens de oprichtingsfase uit minstens vijf personen te bestaan (regel 2). Dit om te voorkomen dat de druk teveel bij een enkeling komt te liggen. De kerngroep van Transition Town Vollenhove bestaat uit zes mensen, onder wie Marja Geerdink die zich, sinds Transition Town Vollenhove eind juni een officiële stichting is geworden, de secretaris mag noemen. In Tineke Filarski hebben ze een bevlogen voorzitter gevonden en zij is het die van alles kan vertellen over permacultuur en de Beleeftuin. Ook Christiane Gathmann, die penningmeester is, Titia Boomer, Jolanda Raspe en Ilja Oosterhof zijn al vanaf het prille begin drie jaar geleden bij Transition Town Vollenhove betrokken. Als regel 15 (eerder een aanbeveling dan een regel) valt te lezen dat minstens één lid een permacultuur cursus gevolgd dient te hebben, in Vollenhove is dat Tineke Filarski. Zij vertelt over één van de vele activiteiten die Transition Town Vollenhove heeft: de permacultuur Beleeftuin.

Gratis kas

Het begon allemaal met een kas die de dames kregen. Die kas moest uiteraard ook ergens staan en toen is er een stuk land van 400 m2 betrokken. Ook de geplaatste kweekbakken en ook het tuinhuisje blijken allemaal giften te zijn van enthousiaste particulieren en ondernemers. Op dit stuk land is men vervolgens diverse gewassen gaan verbouwen. ‘Let wel’, doceert Tineke. ‘Permacultuur is iets heel anders dan biologisch boeren. Het gaat veel verder dan dat!’ De grond klaar maken voor dit doeleinde had nog heel wat voeten in de aarde. Het braakliggende grasland is eerst volledig bedekt met karton (400m2 dus!) om het onkruid tegen te gaan. Vervolgens is er luchtige compostgrond overheen gegaan, dit in verband met de betere opname van water. Daar waar de paden kwamen te liggen heeft men royaal houtsnippers gestrooid. Pas daarna konden de dames met hun handen in de aarde om de diverse groente soorten te verbouwen. Letterlijk, want er worden nauwelijks gereedschappen als scheppen en harken gebruikt.


Inmiddels heeft al het harde werken zijn vruchten reeds afgeworpen, want er kan al geruime tijd royaal geoogst worden. Of het nu gaat om sla, boontjes, aardbeien, tomaten of courgettes, het is er in overvloed aanwezig. Daarom zijn de producten ook te koop via de site, voor uiterst concurrerende tarieven. ‘Bovendien koop je iets wat veel meer voedingsstoffen bevat dan reguliere groente. Dat komt door de manier van verbouwen’, vertelt Tineke trots.

Geen afval

Bij deze manier van voedsel verbouwen gaat het erom dat de natuur voedsel levert aan de mens, maar tegelijkertijd de veerkracht van een natuurlijk ecosysteem behoudt. Als dit lukt spreekt men van een ontworpen ecosysteem. Hierbij is één van de uitgangspunten dat er niets weggegooid wordt: groenafval wordt bijvoorbeeld gebruikt om de bodem te bedekken zodat onkruid er niet kan groeien. Bovendien houdt het water vast en verandert het onder invloed van micro-organismen in bruikbare voedingsstoffen. Dit noemt men mulchen, in de permacultuur terminologie. En het levert dus voedingsstofrijke producten op, waar je bovendien ook nog eens minder van nodig hebt.

Lokaal karakter

Bij Transition Town Vollenhove is in hun onderkomen met de naam Het Lokaal trouwens nog veel meer te koop. Van zelfgemaakte jam (uiteraard zijn de vruchten daarvoor zelf geplukt), zelfgemaakte zeep, zelfgemaakte tandpasta tot aan zelfgemaakte deodorant aan toe. Hier worden ook cursussen in gegeven in Het Lokaal. Een naam overigens met een dubbele betekenis, want het is niet alleen een leslokaal, maar ook benadrukt het nog eens het lokale karakter van deze beweging.
In dit Lokaal vertelt kersverse secretaris Marja, na een bezoek aan de Beleeftuin, dat het feit dat ze nu een stichting geworden zijn grote voordelen biedt. ‘Wij zijn afhankelijk van de opbrengsten van onze producten en donaties. Nu we een officiële stichting zijn kunnen donaties afgetrokken worden van de belasting door de schenker.’ Vooralsnog doet Transition Town Vollenhove het dus nog zonder subsidie. Hoewel er wellicht een gemeentelijke subsidie in het verschiet ligt. Hierover pratende bedenkt Marja zich dat er een aanvulling op het team welkom is. ‘Iemand die goed fondsen kan werven zou heel fijn zijn.’ Alle dames zijn het ermee eens dat versterking welkom is.
Voor Jolanda is Transition Town Vollenhove een veilige werkplek. ‘Ik ben 100% arbeidsongeschikt verklaard o.a. vanwege mijn epilepsie’, vertelt ze. ‘Hier word ik gewaardeerd. En als ik plotseling niet kan, dan begrijpt men dat.’ De enige man die op dit moment actief is binnen Transition Town Vollenhove is Jan Willem Harink die hier evenals Jolanda een prettige werkplek gevonden heeft. ‘Het zou leuk zijn als er meer mannen bij kwamen!’, roept Titia, van de gelegenheid gebruik makend.

Evenement Soep en Vuur

Op vrijdag 12 augustus is iedereen welkom op het Evenement Soep en Vuur dat gehouden wordt in de Beleeftuin. Zoals de naam al doet vermoeden kan er dan onder andere zelfgemaakte soep genuttigd worden, gemaakt van de groenten die ter plekke verbouwd zijn. Iedereen kan zich dan opmaken voor het proeven van bijvoorbeeld een echte brandnetelsoep, die weleens verrassend mild van smaak kan zijn. Of men neemt een heerlijke brandnetelburger. Uiteraard kunnen er vragen gesteld worden over het hoe en wat van een permacultuur moestuin.
Aanmelden voor dit gezellige én leerzame evenement wordt aangeraden in verband met het beperkte aantal plekken via www.transitiontownvollenhove.nl. Aanvang18:00 uur. De Beleeftuin is te vinden in het volkstuinencomplex achter de Vlasschuur aan de Flevoweg.