Stichting Steenwijks Ontzet is officieel geboren

Steenwijk - De statuten van de nieuwe Stichting Steenwijks Ontzet zijn woensdag bij de notaris gepasseerd. ‘Daarmee wordt de viering van het ontzet jaarlijks gevierd en wordt een traditie’, aldus voorzitter Wiebe Blauw. Ook spant de stichting zich in voor de viering van de bevrijding van de stad op 4 juli 1592 door Prins Maurits en de Friese Stadhouder Willem Lodewijk.

De burgemeester van Steenwijkerland is erevoorzitter van de stichting en draagt binnen stichtingsverband de titel ‘Stadhouder’. De verzegelde statuten werden overhandigd aan wethouder Bram Harmsma bij het beeld van stadsheld Johan van den Kornput aan de Oosterpoort. Burgemeester en ‘stadhouder’ Rob Bats kon niet aanwezig zijn, vandaar dat Harmsma ‘gezant van de Stadhouder’ werd genoemd.

In 2017 en 2018 hebben de Vereniging Bewoners Centrum Steenwijk, de Historische Vereniging Steenwijk en het Stadsmuseum Steenwijk het Steenwijks Ontzet van 23 februari 1581 herdacht in de Kleine Kerk en gevierd met een fakkeltocht over de wallen. Door heldhaftig optreden van Johan van den Kornput lukte het de Spanjaarden in 1580/81 niet de stad te veroveren en moesten ze zich onverrichter zake terugtrekken.

Beleg van 1592

Anderhalf jaar later wisten de Spanjaarden de stad alsnog in te nemen, nadat een groot deel van de bevolking door de pest, honger en uitputting was overleden. Pas op 4 juli 1592, dus 11 jaar na het eerste ontzet van 1581, werd Steenwijk definitief bevrijd van de Spanjaarden door Prins Maurits en de Friese Stadhouder Willem Lodewijk na een beleg van anderhalve maand.

Wiebe Blauw: ‘De nieuwe Stichting Steenwijks Ontzet stelt zich ten doel om jaarlijks aandacht te vragen voor de betekenis van beide ontzetten voor de stad Steenwijk, omdat die gebeurtenissen van blijvende invloed zijn geweest op het uiterlijk van de stad en op zijn streek- en militaire functie.’

Bijzonderheden

De datum 4 juli, waarop de statuten zijn gepasseerd, is dus bewust gekozen. ‘We vieren het Ontzet van 1580/81, maar 1592 hoort daar ook bij’, aldus de voorzitter. Wiebe Blauw wist nog enkele bijzonderheden over dit beleg te melden. ‘Bijzonder is dat de zoon van Filips van Marnix van Sint-Aldegonde, de schrijver het Wilhelmus, meevocht. En dat Steenwijk de enige plek was, waar Prins Maurits gewond raakte gedurende zijn jarenlange veldtocht. Hij kreeg een kogel in zijn kin. Ook de Friese Stadhouder Willem Lodewijk raakte gewond.’

Beleg van 1592 was anders

Het beleg van Steenwijk in 1592 was anders dan de belegering in 1580/81, weet Wiebe Blauw. ‘Onder de wallen werden mijnen tot ontploffing gebracht om zo letterlijk een bres te slaan. Echter, de verdedigers hadden binnen de stadswallen ook een gracht gemaakt. Behalve bij de Onnapoort en daar, waar peuterspeelzaal ’t Molentje stond, is juist het Middeleeuwse plein recent ontdekt.’ Ook werden loopgraven naar de grachten gegraven.

‘Kiek-in-de-pot’

Tijdens het beleg van 1592, was Johan van den Kornput militair adviseur van de Friese stadhouder Willem Lodewijk. Er werd onder andere gebruik gemaakt van de zogeheten Kornputstoren of ‘Kiek-in-de-pot’. Johan van den Kornput kwam op het idee een toren te bouwen op wielen, die hij naar de stadsmuur kan schuiven om in de stad te kijken en de sterkte van de vijand en de muren in te schatten.

Deze twee belegeringen uit de geschiedenis zijn volgens Wiebe Blauw belangrijk voor de identiteit van Steenwijk. ‘De nieuwe stichting ziet zich als erfgenaam en hoeder van dit culturele erfgoed.’

‘Leve Steenwijk!’

Wethouder Bram Harmsma is ervan overtuigd dat de viering ‘ieder jaar een groter succes zal worden.’ Waarop Johan van den Kornput (Sierd Tilma) antwoordde: ‘Leve Steenwijk!’

De burgemeester van Steenwijkerland is erevoorzitter van de stichting en draagt dus binnen stichtingsverband de titel ‘stadhouder’. Donateurs van de stichting worden ‘grootburgers’ genoemd. Bedrijven en ondernemingen die de stichting steunen worden gezien als ‘stadsleveranciers’. Voor hen zoekt de stichting nog een meer toepasselijke aanspreektitel.