‘De landbouwsector heeft een gigantische kanteling nodig’

Steenwijk - Wat ligt er over tien jaar op ons bord? Dat is nog niet zo eenvoudig te zeggen, bleek dinsdagavond tijdens een inspirerende bijeenkomst van de Rabobank Meppel-Staphorst-Steenwijkerland en Boeren van Nederland. Gaan we minder vlees eten en meer insecten? Of meer magnetronmaaltijden, en dan in het weekend uitgebreid kokkerellen?

Vijfhonderd geïnteresseerde bezoekers (consumenten, agrariërs, supermarkt eigenaren etc.) waren afgekomen op deze avond over de toekomst van landbouw en voedsel en luisterden geboeid naar de betogen van toekomstfilosoof Ruud Veltenaar en schrijver en microbioloog Rosanne Hertzberger.

Veltenaar was er duidelijk over: ‘Er moet iets veranderen, zoals wij nu leven en consumeren, hebben we vijf planeten nodig…’ Onze planeet raakt uitgeput, een halve graad extra opwarming van de aarde heeft desastreuze gevolgen. ‘De overgang die gemaakt moet worden levert op termijn geld op (voor de toekomst van onze kinderen), maar voorlopig gaan we dat nu met z’n alleen in de portemonnee voelen. Maar dat moet dan maar, vindt Veltenaar . ‘Gezond eten heeft een prijs. We gaan dan misschien terug in welvaart, maar juist vooruit op het gebied van welzijn’.

‘Apothekerskast op poten’

Het creëren van een betere wereld is een mindset, stelt Veltenaar. ‘Zoals het nu gaat verdwijnt meer dan de helft van de boeren uit de veehouderij. We moeten over naar ‘kringlooplandbouw’, wat fijn is voor iedereen, ook voor de boeren zelf. Voeding is zoveel meer dan buikvulling. We gaan steeds meer toe naar ‘food as medicine’: duurzaam en gezond.’

De landbouwsector heeft een gigantische kanteling nodig, betoogt hij. ‘We moeten omdenken. En hoe gaat dat dan concreet? Bij het zien van een varken niet denken ‘lekker stukje vlees’, maar beseffen dat dit dier voor 99 procent qua dna overeenkomt met een mens. Mensen kunnen dus prima leven met de hartklep van een varken. Veltenaar: ‘Een varken is dus vooral een ‘orgaanbank’, of ‘een apothekerskast op poten’. Dát is omdenken’.

Alles wat met koken te maken heeft is ‘hot’

Wetenschapper Rosanne Hertzberger durft er geen voorspelling op los te laten over hoe we over tien jaar eten. ‘De mens is nu eenmaal onvoorspelbaar. In 1894 wisten ze in Londen zeker dat de stad tien jaar later onleefbaar zou zijn door alle paardenstront. Niets bleek minder waar: de auto deed zijn intrede en de paarden verdwenen uit het straatbeeld… iets wat niemand verwacht had en toch gebeurde’.

Wat ze wel signaleert is dat alles wat met koken en eten te maken heeft ‘hot’ is. ‘De kookboeken vliegen de winkels uit en kookprogramma’s op tv zijn razend populair. Koken is een hobby geworden. Ik denk dat we doordeweeks steeds sneller klaar willen zijn en bijvoorbeeld kiezen voor magnetronmaaltijden en in het weekend uitpakken met allerlei culinaire strapatsen.’

‘Waar komt mijn eten vandaan?’

Rosanne Hertzberger liet heel wat stof opwaaien met haar boek ‘Ode aan de e-nummers’, waarin ze schrijft dat mensen nodeloos bang zijn voor magnetronmaaltijden, e-nummers, conserveermiddelen en zoetstof. ‘Wat onze gezondheid écht bedreigt is roken, alcohol en te veel suiker en vet. Veel middelen waar mensen angst voor hebben maken ons leven juist beter….’

Ze betreurt het dat er zoveel angst is voor genetische manipulatie. ‘De Nederlandse landbouw wordt bedreigd door een aversie van consumenten en regelgevers tegen technologie.’ Ze ziet dat boeren tegenwoordig veelvuldig opduiken in reclames, als het ‘onschuldige gezicht van de voedselproductie’. ‘De boodschap is: Dit zijn eerlijke mensen, die niet met mijn voedsel klooien. Met andere woorden: met die aardappelen of uien zit het wel goed. Maar weet jij precies wat er in die op het oog onschuldige groent zit?’

Wat volgens haar van belang is is niet zozeer wat er allemaal in zit, maar hoe een voedselketen verloopt. ‘Ik wil eten waar mijn eten vandaan komt. Eten mag best meer bewerkt zijn, maar wel met behoud van oorsprong’. Een voorspelling van hoe we eten over tien jaar durft ze niet aan, wel spreekt ze hoop uit: ‘Ik hoop dat er minder gespoten wordt en dat we meer seizoensgroenten en fruit eten’.

Ludiek item

In de aanloop naar deze avond waren LTO-voorzitter Sander Pereboom en de bekende ‘mediaboerin’ Eline Vedder uit Ruinerwold met de tractor naar Amsterdam gereden om daar mensen de vraag te stellen ‘wat eet jij over tien jaar’. Een ludiek item, wat dinsdagavond een leuk filmpje opleverde, maar wel met een serieuze ondertoon. ‘Want kan ik mijn boerderij straks nog overgeven aan mijn kinderen?’, vroeg Eline zich af.

Probleem is dat het voedsel nu te goedkoop is en het aanbod is te groot. Maar is minder produceren dan een oplossing, of zet je dan de deuren open voor import uit omliggende landen? In een toepasselijke setting (met strobalen als stoelen) werd na de pauze onderleiding van Willem Gunneman gediscussieerd, waarbij ook het publiek zich niet onbetuigd liet. Een stel dat al meer dan veertig jaar vegetarisch eet gaf aan dat het tegenwoordig makkelijker winkelen is: ‘Ook de supermarkt heeft nu veel meer biologische groente en vegetarische producten dan vroeger’. Onze eetgewoonten veranderen best snel, beaamde ook Johan Hutten, directeur van de Rabobank Meppel-Staphorst-Steenwijkerland: ‘Vijf jaar geleden aten wij thuis nog elke dag aardappelen, nu nog maar een keer per week’.

Gedurende de avond konden de bezoekers allerlei gezonde en regionale lekkernijen proeven, zoals gefrituurde sprinkhanen, lavendelkaasjes en bietenballen.