Het Zwanenmeer is een lust voor oog en oor

Steenwijk - De betovering van misschien wel het mooiste klassieke ballet ooit, Het Zwanenmeer, zette zich uren na afloop van de prachtige voorstelling in De Meenthe voort.

Locatie: De Meenthe, Steenwijk
Aantal bezoekers: 350
Waardering: *****

Wie wakker werd met beelden in het hoofd van de gracieus dansende zwanen op de uitgebalanceerde klanken van Tsjajkovski werd verrast met een fraaie witte aanblik buiten. Het maagdelijk schone wit dat de theatrale boventoon voert in Het Zwanenmeer had zich verplaatst naar de straat. De herinnering aan een indrukwekkende voorstelling werd erdoor versterkt.

Charkov

Wat was het mooi, dat vrolijke en dan weer ingehouden evenwicht tussen de muziek en het ballet. Het Charkov City Opera & Ballet is voor dertien voorstellingen neergestreken in ons land en besluit de korte kersttournee in Brugge en Antwerpen. Steenwijk is de enige plaats in het noorden die als trotse gast mocht optreden voor het fameuze gezelschap uit Oekraïne. Sinds de vliegramp met MH17 heeft Charkov een droeve klank gekregen. De stoffelijke overschotten van de slachtoffers van de vliegramp in Oekraïne in de zomer van 2014 werden per trein in koelwagons overgebracht naar Charkov en vervolgens gerepatrieerd.

Charkov heeft in de loop der jaren een grote reputatie opgebouwd in de balletwereld. De gemiddeld genomen jonge groep dansers en ballerina’s houdt zich uitstekend staande in Het Zwanenmeer dat bekend staat als een ultieme uitdaging voor de technische vaardigheden van de dansers.

Bijna aan het eind moet de zwarte zwaan Odile ten minste 32 uur keer soeverein om haar as draaien in de maat van de muziek. Volgens kenners is dat een maatstaf voor al of niet aanwezige topkwaliteit. Dit aantal haalde Odile bijna.

Het romantische, maar ook dramatisch eindigende verhaal is wereldberoemd. In kort bestek: het is het sprookje over de liefde tussen prins Siegfried en prinses Odette. De jarige Siegfried krijgt van zijn statige moeder opdracht als troonopvolger een vrouw te zoeken. Dit wordt symbolisch uitgebeeld met de overhandiging van een kruisboog. De volgende avond is er in het kasteel een groot bal. In deze akte speelt de hofnar een belangrijke rol. De open doekjes van het publiek worden steeds beleefd in ontvangst genomen.

Dramatische wending

Odette is de koningin van de zwanen. Zij is samen met andere onschuldige meisjes betoverd door de angstaanjagend dansende tovenaar Von Rothbart. Zij leven als zwanen en alleen rond middernacht nemen ze weer menselijke vormen aan. De ensembledans van 22 zwanen is een lust voor het oog.

In een fraaie pas de deux van Siegfried en Odette staan aan weerskanten ballerina’s in hun witte rokjes met opgeheven armen afgewisseld met het strekken van een been: elegant en vol overgave. Een fraaie passage is ook de dans van vier jonge zwanen, trippelend op het toneel. Overweldigend is een solo van Odette met de gratie, trots en schoonheid van een zwaan. In de derde akte wordt een Spaans aandoend ensembledans uitgevoerd met danseressen in flamencojurken en uitgerust met tamboerijnen en rode waaiers. Een fraai kijkspel.

Siegfried en vrienden dringen steeds verder het bos in. Hij blijft achter bij het maanverlichte meer, dat is afgebeeld op het grote decordoek. Alleen echte en zuivere liefde kan de betovering van de meisjes in zwanen doorbreken. Siegfried koestert deze ware liefde voor Odette. Von Rothbart verschijnt onverwacht met zijn dochter Odile op het bal. Zij lijkt als twee druppels water op Odette. In een heftige en krachtige pas de deux, waarin de gratie veranderd is in lichte agressie, dringt de in het zwart geklede Odile zich op aan prins Siegfried. Hij verkeert in de veronderstelling dat zij Odette is, de vrouw van zijn dromen.

Het muzikale refrein van Tsjajkovski klinkt in de romantische passages, maar daarin is ook de aanzet hoorbaar van een dramatische wending in het sprookje. Zoals na de indrukwekkende pas de deux van Odile en de prins. Odette is buiten het kasteel de wanhoop nabij. De tovenaar danst triomfantelijk zijn overwinning op de hoofse liefde.

Siegfried, gekleed in een zwart hemd, doodt in een stijlvol en dramatisch duet de tovenaar. De verdrietige prins sluit uiteindelijk Odette treurig in zijn armen. Dat beeld maakt onherroepelijk duidelijk dat er voor hen geen toekomst is. Een somber einde van een heerlijke balletavond.

Charles Dickens bepaalde in het centrum van de Olde Veste zaterdagavond de sfeer van de naderende, vreedzame Kerst. In De Meenthe brachten de oorspronkelijke choreografie van Lev Ivanov - de première was in 1877 in het Bolsjojtheater in Moskou - en de muziek van Pjotr Iljitsj Tsjajkovski de bezoekers tot het besef dat vrede en liefde niet vanzelfsprekend zijn. Ook niet onder zwanen.

Ton Henzen