Het sentiment over Lelystad Airport? Oplazeren met lariekoek

Martijn Bijzitter

Steenwijk - Bulderend hoongelach. Dat klinkt wanneer in De Meenthe het filmpje van het ministerie van Infrastructuur en Milieu (I en W) wordt vertoond waarin een zoetgevooisde stem uitlegt dat de vliegroutes naar Lelystad Airport ‘het natuurgebied De Weerribben ontzien’. Het is de intro van het verhaal van Wim Liesker uit Ossenzijl, een van de boegbeelden van HoogOverijssel. Zijn boodschap is meteen kraakhelder: oplazeren met lariekoek.

Leeft Lelystad Airport in Steenwijkerland? Ja, nogal. Het is maandagavond vechten om een stoel in de theaterzaal van De Meenthe. In de Steenwijker schouwburg vindt de informatiebijeenkomst plaats van actiegroep HoogOverijssel, met aansluitend een politiek debat tussen alle partijen die deelnemen aan de Provinciale Statenverkiezingen op 20 maart. Feiten willen mensen horen. Actie.

Zorgen zijn er in overvloed. De laagvliegroutes die boven Steenwijkerland staan gepland zijn ook echt laag: 1.200 meter boven Sint Jansklooster, 1.500 boven Blokzijl, 2.100 boven Oldemarkt. Geluiden van 60 decibel zijn gemeten tijdens de belevingsvlucht van vorig jaar, aanzienlijk hoger dan de berekeningen van het ministerie van I en W. Vergelijk 60 decibel met het geluid van pianospel of een wasmachine die op volle toeren draait. Niet echt stil. Sterker nog: de officiële beleving omschrijft 60 decibel als indringend. Dodelijk voor recreatiebedrijven in Overijssel, Gelderland en Friesland die stilte en natuur als unieke waarde hebben. Duizenden banen en honderden miljoenen staan er op het spel.

Muiderberg ontvlucht

Een inwoner van Oldemarkt – ‘hoeft niet met naam in de krant’ – ontvluchtte negen jaar terug Muiderberg, juist om te ontsnappen aan het lawaai van vliegtuigen rond Schiphol. Hij zit in de zaal om de laatste ontwikkelingen te horen rondom Lelystad Airport. Naar eigen zeggen sliep hij de laatste jaren in Muiderberg met twee kussens op zijn hoofd. Laatst was hij op bezoek bij oud-buren in zijn voormalige woonplaats. Vloog er meteen een Boeing 737 over. ‘Oorverdovend. Meteen besefte ik waarom ik naar Oldemarkt was verhuisd.’ Een schampere lach. ‘Maar nu staat hier hetzelfde te gebeuren. Er zijn mensen bij mij in de straat die slecht slapen van de stress.’

Afijn. De laatste ontwikkelingen dus. Allereerst is er de gezamenlijke zienswijze die alle actiegroepen hebben ingediend tegen het uitbreidingsplan van Lelystad Airport. 217 pagina’s dik is de zienswijze. ‘Niet uit langschrijverij, maar omdat we die pagina’s nodig hadden om alle gemaakte fouten aan te stippen’, vertelt Leon Adegeest, eveneens van HoogOverijssel. De frequentie van het aantal overkomende vliegtuigen stijgt fors, legt collega Liesker uit. Van 4.000 in 2020-2021 tot 45.000 na 2023 en misschien wel 225.000 op de langere termijn. ‘Dat laatste getal is gebaseerd op een uitgevoerd onderzoek van het ministerie over de maximale belasting. Maar goed, als het ministerie iets onderzoekt, dan staat het op de agenda.’

Miskleunen

Adegeest legt een technisch verhaal uit over emissies, meetwaarden en geluidsbelasting. Duidelijk is dat het ministerie met getallen heeft gerekend in condities die niet gelden voor Nederland. Voorbeeld: het geluid van een Boeing 737 die net uit de fabriek komt rollen, wordt getest bij 25 graden. ‘Maar in Nederland is het gemiddeld 15 graden. En dan klinkt geluid toch heel anders’, zegt Adegeest. En wat te denken van de voorspelde vogelaanvaringen? ‘Daar lees je geen letter over in het Luchthavenbesluit’, zegt Adegeest. Zijn lezing: een Lelystad Airport op volle toeren betekent 12 vogelaanvaringen per 10.000 bewegingen. ‘En dat terwijl 4 wordt gezien als veilig.’

De missers in de ministeriële rapporten leiden af en toe tot spottend gefluister in de zaal. Het is misschien wel de grootste les voor welk ministerie dan ook. Leid niet zomaar de burger om de tuin met een schimmig plan. Anders krijg je partijen als HoogOverijssel. Burgers die zich verenigen. Die feiten ontkrachten als miskleunen en ondertussen komen met de wérkelijke cijfers en inzichten. Kom in dit gezelschap niet aanzetten met kletskoek. Hoongelach valt je dan ten deel. Neem Liesker. Bestiert een bed en breakfast in het hart van de Weerribben op één van de stilste plekjes van Nederland. Maar specialiseerde zich ondertussen op vliegbewegingen en alles daaromheen. Hij trok aan het begin van een touwtje en bleef trekken tot de kluwen van Lelystad Airport helemaal uit elkaar lag. Hoe meer feiten opgedoken worden, hoe groter de weerstand werd.

Morele kwestie

Nu is Lelystad Airport meer dan uitstotende en lawaai producerende brandstofmotoren. Het is ook gevoel, betoogt Mijndert Ververs, voorzitter van de Samenwerkende Actiegroepen Tegen Laagvliegen (SATL). Wees zuinig op het bolletje waarop we met z’n allen leven. Stook je de aarde in rap tempo op door voor een paar tientjes naar Lissabon te vliegen of ga je bewuster om met je vliegdrang? ‘Mobiliteit is niet alleen een kwestie van gezond verstand, maar ook een morele afweging’, aldus Ververs. Partijen als de PvdA, D66 en ChristenUnie hebben het later dan ook over ‘een vliegtax’, ‘vliegvasten’ en ‘investeren in openbaar vervoer als vliegalternatief’.

Ververs is optimistisch, mede door de koortsachtige inzet van alle actiegroepen. ‘Ik durf te stellen dat de kennis en expertise van mensen als Wim Liesker groter is dan die van de mensen van het miniserie van I en W. Vroeg of laat zal het gezond verstand zegevieren.’