Havelterberg is even terug in de tijd van Koude Oorlog en kernwapens: er wordt hard gewerkt aan theatervoorstelling De Bom

De Bom is een theatertour van de Peergroep langs vijf getuigenissen over atoomwapens in Drenthe. Hoe kwamen die daar, waarom, en hoe werd dit ervaren? Te zien van 24 tot en met 29 augustus open en rond de voormalige basis in Havelterberg, de site.

Sander, Frank, Cathy, Gea, Riekele, Manon, Titia, Manfred, Rieks, Bertha, Bianca, Ale, Lydie, Harma, Sophia, Dina, Nel, Sienette, Jan en Joanne reizen elke zaterdag naar Darp voor de repetities (enkelen ontbreken op deze foto).

Sander, Frank, Cathy, Gea, Riekele, Manon, Titia, Manfred, Rieks, Bertha, Bianca, Ale, Lydie, Harma, Sophia, Dina, Nel, Sienette, Jan en Joanne reizen elke zaterdag naar Darp voor de repetities (enkelen ontbreken op deze foto). Foto: Peergroup

Oude tijden herleven deze zomer in de bossen rond de voormalige Amerikaanse basis in Havelterberg. Elke zaterdag is daar een groepje soldaten aan het wachtlopen en hun geweren schoonmaken. De spelers van De Peergroup gaan tijdens hun wekelijkse repetitie helemaal op in hun spel om hun personages tot leven te brengen voor De Bom, te zien van 24 tot en met 29 augustus rond de voormalige Amerikaanse basis, gelegen tussen Havelterberg en Darp. De Bom gaat terug naar de jaren ’80, toen de Koude Oorlog op haar hoogtepunt was en Amerika nucleaire wapens op verschillende plaatsen in Europa liet neerleggen ter verdediging tegen het communistische Rusland. Een van die plaatsen was Havelterberg.

De voorstelling

De Bom is een theatrale tour van de Peergroup langs 5 getuigenissen over atoomwapens in Drenthe. De voorstelling begint bij het startpunt Holtingerveld met het instappen in het legervoertuig. Tijdens de rit word je meegenomen in het verhaal tijdens een audiovisuele experience, speciaal gemaakt door radiomakers en muzikanten Pascal van Hulst en Tom Hofland. In de buurt van de voormalige Amerikaanse basis (de site) word je gedropt voor een wandeling langs de locaties waar de vijf voorstellingen te zien zijn. Op de route kom je de amateurspelers tegen die op het terrein ‘wachtlopen’. De vijf voorstellingen hebben elk een ander thema: hoe worden politieke keuzes gemaakt: hoe komt het dat er Amerikaanse kernbommen in het Drentse landschap terecht komen? (thema van Julian Verkerk en Annegeerte Aandewiel), hoe gingen de dienstplichtige militairen om met dienstplicht, wachtlopen, gebruik van wapens? (thema van Lourens van den Akker), wat vonden de omwonenden van de aanwezigheid van kernwapens en Amerikaanse soldaten? (Leander Breen), welk verzet was er: de massale vredesdemonstraties tegen kernwapens, waaronder de vredesmars op Tweede Kerstdag naar Havelterberg (thema Wendy Viel) en tot slot: de hotspot zelf: de site, waar een landschapskunstwerk en een soundscape het verhaal van De Bom verbeelden. Welk traject legt De Bom af? (thema Sijas de Groot en Eva Koopmans).

Let op: denk aan goed schoeisel en regenbestendige, gemakkelijke kleding: de wandeling kent lange stukken die over oneffen terrein gaan. Voor vragen over toegankelijkheid kun je contact opnemen met kassa@peergroup.nl.

Militaire beleving

Om de militaire beleving compleet te maken, wordt voor het vervoer naar de site gebruikgemaakt van de authentieke legervoertuigen van DPA (Dutch Peace Army). Het verhaal van een 18-jarige dienstplichtige wachtloper wordt tot leven gebracht door een groep enthousiaste spelers van De Peergroup. Zij zorgen voor de beleving van het militaire karakter van de site en de omgeving.

Onder de bezielende leiding van artistiek leider van de Peergroup Dirk Bruinsma en spelerscoördinator Richard de Vries oefent deze groep van 20 amateurspelers elke zaterdag in juli en augustus op rond de voormalig Amerikaanse basis. Uitvalsbasis is buurthuis De Stobbe. Het is een gemêleerde groep spelers die vanuit heel Noord-Nederland trouw elke zaterdag naar Darp afreist: mannen en vrouwen, van uiteenlopende leeftijden en beroepen, met maar één gemeenschappelijke passie: acteren! Alle acteurs leven zich volledig in om hun eigen personage tot leven te brengen.

Daarnaast zijn er regelmatig gastdocenten bij de repetities voor scholingen in militaire zaken als bijvoorbeeld het vasthouden en omgaan met wapens. Alle Haveman uit Annen is letterlijk ‘het gezicht’ van De Bom. In beeld op alle posters en promovideo’s. Alle heeft als dienstplichtig militair ook daadwerkelijk op 18-jarige leeftijd wachtgelopen bij de site. Het is weliswaar 44 jaar geleden, maar het meest is hem bijgebleven dat hij voor het blok gezet werd om met een uzi te moeten wachtlopen.

Demonstraties en WAAKS

De meeste inwoners van Havelterberg en Darp spendeerden er niet teveel gedachten aan dat er kernwapens naast hun woningen lagen en ook hadden velen van hen niet zoveel met de vredesdemonstranten, zoals Max Westerman weergeeft in zijn boek ‘De wereld volgens Darp’. Maar in Nederland werd eind jaren ’70 en begin jaren ’80 fel gedemonstreerd tegen de kernwapens die ten tijde van de Koude Oorlog overal werden geplaatst: 50.000 wereldwijd.

Als NAVO-bondgenoot van de VS kreeg ook Nederland eind jaren zestig 81 van deze vernietigingswapens op haar grondgebied. Op de militaire terrein in Volkel, ’t Harde en Havelterberg werden hiervoor Amerikaanse sites ingericht. Maar het verzet groeide. Geweldloze acties, tentenkampen, levende blokkades, vredesfietstochten en demonstraties: alles werd uit de kast gehaald.

Ook vanuit Steenwijk kwam protest. Harcourt en Annelies Klinefelter uit Steenwijkerwold behoorden tot de initiatiefnemers van de groep WAAKS (Werkgroep Anti AtoomKoppen Steenwijk). Zij liepen vanaf de tweede vredesmars op Tweede Kerstdag mee vanuit De Meenthe naar Havelterberg. Deze mars bracht elk jaar duizenden demonstranten op de been. Om zoveel mensen zover te krijgen dat ze zich echt laten horen, gaat niet vanzelf, weet Annelies Klinefelter. „Dat kost veel tijd en energie. Het begint allemaal met veldwerk: met een handtekeningenlijst bij de mensen langs om hen ervan bewust te maken hoe gevaarlijk deze wapens zijn. Veel mensen staan er helemaal niet zo bij stil en dat geeft ook helemaal niet: iedereen is druk met daagse dingen. Maar als je vertelt hoe vernietigend kernwapens zijn en dat generaties na ons nog last zullen hebben nucleaire stralingen van chemisch afval van kerncentrales; dan is dat toch een schok.”

„Ook onze eigen kinderen deden mee aan de vredesmars naar Havelterberg,” herinnert Harcourt zich. „Onze zoon was de hele tijd in de schuur bezig en ik dacht: wat doet hij daar toch? Had hij een heel rek gemaakt op zijn fiets en een luier van zijn zusje gebruikt als spandoek met daarop Ban de Bom.” „Jammer genoeg leren mensen niets van het verleden,” besluit Annelies. „Nu zijn er weer plannen om de nucleaire wapens die nog steeds in Volkel liggen te vernieuwen en maakt onze regering bijvoorbeeld weer plannen voor de bouw van nieuwe kerncentrales.”

Onderzoek voor omwonenden

Peergroup en het Kenniscentrum Kunst en Samenleving van de Hanzehogeschool Groningen voeren momenteel een onderzoek uit naar de maatschappelijke doorwerking van culturele producties op het platteland. Ook voor De Bom is een onderzoek opgestart, onder meer over de kwaliteit van de leefomgeving van de regio rond de voormalige Amerikaanse basis. Inwoners van Havelterberg, Darp en Havelte worden van harte uitgenodigd om aan dit onderzoek mee te doen middels het invullen van een korte enquête via de link https://ap.lc/xMgHq

Nog weinig kaarten voor De Bom

De try-outs van de voorstellingen worden gespeeld op dinsdag 24 en woensdag 25 augustus. Het stuk gaat in première op donderdag 26 augustus en is te zien tot en met zondag 29 augustus, met 3 middag- en 3 avondvoorstellingen. Er zijn voor een paar voorstellingen nog kaarten beschikbaar via www.peergroup.nl .