Kerktoren van Blokzijl krijgt nieuwe verlichting. Spelen met licht: van ‘standje ‘Anton Pieck’ tot alle kleuren van de regenboog

De kerktoren van Blokzijl wordt voorzien van nieuwe verlichting. En dat wordt bijzonder: zo wordt voor het dagelijkse sfeerbeeld gekozen voor de ‘Anton Pieck stand’, passend bij het oude havenstadje. Maar bij feesten en bijzondere gelegenheden kan er worden uitgepakt: van bewegende bliksemschichten tot de regenboogvlag in kleur.

Vlnr: Steven de Jonge, Berry van Egten en Lieuwe Oenema.

Vlnr: Steven de Jonge, Berry van Egten en Lieuwe Oenema. Foto: Wilbert Bijzitter

Voor het ontwerp tekent het plaatselijke ontwerpbureau Berlux lichtarchitectuur , waar de gerenommeerde lichtarchitecten Berry van Egten en Ellen Goulmy aan het roer staan. Sinds vier jaar wonen én werken zij aan de Bierkade in Blokzijl en zijn helemaal verknocht geraakt aan het stadje en zijn omgeving. „We kozen voor deze omgeving omdat het in de buurt komt van een zogeheten ‘dark sky gebied’, vertelt Berry. ‘Dat klinkt misschien gek voor mensen die beroepshalve elke dag met licht en verlichting bezig zijn, maar juist daarom kennen wij het belang van duisternis op zijn tijd.”

Versneld vervangen

De verlichting kan dit jaar al vervangen worden, dankzij het feit dat de gemeenteraad van Steenwijkerland recentelijk heeft besloten het benodigde bedrag van 30.000 euro versneld toe te kennen. Een burgerinitiatief van Lieuwe Oenema en Steven de Jonge zette het onderwerp op de politieke kaart, en tijdens de behandeling van de perspectiefnota 2021-2025 bleek de raad unaniem bereid het bedrag versneld beschikbaar te stellen.

Dat betekent dat de nieuwe verlichting er is als in november de tweede editie van ‘Lights in Blokzijl’ wordt gehouden. Verder wordt volgend jaar het 350-jarig bestaan van de stad Blokzijl gevierd, waarbij een mooi verlichte kerktoren ook onontbeerlijk is.

Grote vreugde dus bij architectural lighting designer Berry van Egten van Berlux lichtarchitectuur in Blokzijl en twee Blokzieligers in hart en nieren die al jaren bezig zijn om de verlichting in Blokzijl – maar ook in andere kernen van Steenwijkerland up to date te houden: Lieuwe Oenema en Steven de Jonge.

De huidige verlichting van de toren in Blokzijl functioneert nog wel, maar wel 30 jaar oud. De verlichtingstechniek is verouderd, is energieslurpend en nodig aan vervanging toe. De gemeente Steenwijkerland wil voor 2030 alle verlichting in de gemeente vervangen door ledverlichting en de toren van de kerk in Blokzijl wordt dus nog dit jaar aangepakt.

Juweeltje

„Als de nieuwe verlichting een feit is levert dat een besparing op van 90 procent”, vertelt Berry van Egten. Maar hoe belangrijk hij dat ook vindt, de lichtkwaliteit staat voor hem voorop. En als de toren op de nieuwe manier in het licht wordt gezet, maakt dat een juweeltje van dit beeldbepalende pand in Blokzijl.

De bestaande plekken waar de lichtpunten zitten worden hergebruikt: dat betekent dat er nieuwe schijnwerpers komen aan de gevels van de Auberge en het naastgelegen VVV kantoor, die naar de toren toeschijnen. De overige punten waar spots op komen zitten op het dak van de kerk.

Het mooie is dat er volop gespeeld kan worden met de kleur van het licht. Alleen al voor de kleur wit zijn er verschillende tinten, van warm tot koel, wat maar past bij het sfeerbeeld. „Het idee is dat het licht naarmate de avond vordert steeds zachter wordt”, licht Berry toe. Bij feesten en bijzondere dagen kan hij ‘los’ gaan als programmeur: „De toren kan oranje worden uitgelicht, of roze, of alle kleuren van de regenboog. Wat we maar willen.”

Ook op de Markt in Steenwijk

Hetzelfde systeem wordt ook op de Markt in Steenwijk toegepast. Ook in Steenwijk zou Berry graag zijn expertise willen inzetten. Het is namelijk wel even iets meer dan één druk op de knop om een ander lichtspel in te schakelen. Vanuit zijn expertise als lichtarchitect weet hij precies hoe hij de boel kan programmeren.

Ook de Grote Kerk in Steenwijk kan op dezelfde manier in allerlei verschillende kleuren worden aangelicht. „De techniek ligt erin, wij willen daar graag bij helpen”, zegt Berry. Hij heeft niet de minste opdrachten op zijn naam gedaan en is actief in binnen- en buitenland. Zo heeft hij onder andere de verlichting van een wolkenkrabber in Qatar gedaan. „Omdat we nu geworteld zijn in Blokzijl wil ik mij extra inzetten voor Steenwijkerland.”

Leerlingen van het Vakcollege

Lieuwe Oenema en Steven de Jonge zijn al jaren bezig om in nauwe samenwerking met leerlingen van het Vakcollege in Steenwijk verlichtingsarmaturen schoon te maken, op te knappen en te repareren. Ook bemoeien zij zich met het maken van de beugels en frames waar de nieuwe spots voor de toren op geplaatst worden. De elektriciens gaan, als alles klaar is, met een hoogwerker naar boven om de nieuwe verlichting te installeren op het dak van de kerk.

Lights in Blokzijl

Berry is ook de drijvende kracht achter Lights in Blokzijl, dat in de novembermaand van 2021 voor de 2e keer wordt georganiseerd. Vorig jaar kon het niet doorgaan vanwege corona.

Lights in Blokzijl bestaat uit een aantal onderdelen: een Lichtworkshop van 15 t/m 19 november, een Lichtcongres op 19 november en een Lichtfestival van 19 t/m 28 november. „Ik vind het heel belangrijk dat er een educatief tintje aan zit en daarom is het zo leuk dat de resultaten van de workshop tijdens het lichtfestival iedere avond (17.00-23.00) – gratis- te zien zijn.”

Maar zijn passie voor verlichting wil hij graag breder trekken: „Ik zou graag het verhaal van Steenwijkerland met behulp van licht willen uitbeelden’, zegt hij. ‘Dus waar je ook komt – van Sint Jansklooster tot Kuinre – dat je in elke kern kan herkennen dat je in Steenwijkerland bent.”

Het belang van duisternis

Het mooie van de moderne ledverlichting is dat je heel gericht kunt uitlichten. „Geen strooilicht, zoals in het verleden. Ik hecht enorm aan het belang van duisternis. Dat is ook een van de redenen waarom ons bedrijf hier is gevestigd. Er zijn op dit moment twee dark sky spots in Nederland: Lauwersoog en Vlieland en we zouden de Weerribben daar graag aan willen toevoegen. Er zijn grote delen van Nederland waar je nauwelijks meer een sterrenhemel kunt zien, laat staan de Melkweg!”

Het is dan ook niet de bedoeling dat Lights in Blokzijl een ‘soort ‘Euro Disney’ qua kleuren wordt, of het startsein voor mensen om standaard veel meer verlichting op te hangen. „Er zijn in Nederland en België veel te weinig verduisterde plekken, wat juist heel belangrijk is, voor dieren én mensen. Het is bewezen dat mensen die ’s nachts te veel aan licht worden blootgesteld meer stressgerelateerde klachten hebben”, betoogt Berry.

Reuring in de winterperiode

Hij kijkt nog steeds met veel plezier terug op de eerste editie van Lights in Blokzijl. „Het gaf niet alleen wat reuring in de winterperiode, maar zorgde er ook voor dat Blokzijl internationaal op de kaart werd gezet. Mensen uit de hele wereld kwamen naar Blokzijl voor het licht congres en de workshops en we werden zelfs genomineerd voor een internationale ‘dark award’.