Verzoek Welkooppand tot monument is afgewezen: ‘Herstel in de oorspronkelijke staat is zowel praktisch als economisch onhaalbaar’

De gemeente Steenwijkerland heeft het verzoek van Erfgoedvereniging Heemschut om het voormalige Welkooppand aan ’t Gedempte Diep in Steenwijk als gemeentelijk monument aan te wijzen afgewezen.

Het Welkooppand. Heemschut wil aanwijzing tot gemeentelijk monument, maar de gemeente heeft het verzoek afgewezen.

Het Welkooppand. Heemschut wil aanwijzing tot gemeentelijk monument, maar de gemeente heeft het verzoek afgewezen. Foto: Willem Braam

Erfgoedvereniging Heemschut is de grootste en één van de oudste particuliere verenigingen voor bescherming van cultuurmonumenten. De commissie Overijssel van Heemschut heeft samen met de Historische Vereniging Steenwijk e.o. om bescherming van het karakteristieke pakhuis aan ’t Gedempte Diep in Steenwijk gevraagd. De gemeente Steenwijkerland is gevraagd de monumentenstatus te verlenen.

‘Karakteristiek’

Het gebouw aan de Tukseweg (de voormalige Landbouwbank), te weten het kantoor inclusief het tussenstuk heeft in het geldende bestemmingsplan de aanduiding ‘karakteristiek’. Daarmee is volgens Heemschut sloop, zonder omgevingsvergunning, niet mogelijk. Toch is dat in december 2020 deels noodgedwongen gebeurd, nadat een van de muren dreigde te bezwijken. Mocht dat gebeuren, dan zouden delen van de muur op de weg terecht kunnen komen.

Cultuurhistorische betekenis

Het voormalige Welkooppand heeft de aanduiding ‘karakteristiek’ niet en dat baart Heemschut zorgen. „’Een globaal onderzoek onzerzijds naar de monumentale waarde van het pand rechtvaardigt ons verzoek tot aanwijzing. Het betreft een redelijk gaaf voorbeeld van een industrieel pakhuis uit het begin van de 20e eeuw. Vanaf de bouw is het pakhuis lang in gebruik geweest als graanpakhuis, later werd het in gebruik genomen door de Coöp. Landbouwbank, voorganger van de Welkoop. Het vierlaags pakhuis is opgetrokken in grauwe baksteen, met kleine toogvensters in de gevels, welke zijn voorzien van sierbogen in geel metselwerk. Het pakhuis is het laatst overgebleven bouwwerk met een industriële functie aan het (gedempte ) Steenwijkerdiep. Als zodanig is het pakhuis van cultuurhistorische en sociaaleconomische betekenis, als laatste representant van de voormalige bedrijvigheid aan het Steenwijkerdiep”, zo zijn de argumenten van Heemschut.

‘Woonbestemming’

„Daaraan voegen wij nog toe dat dit pand in zijn omgeving niet alleen beeldbepalend is, maar zeker ook een bijzondere manifestatie is van een episode uit de watergebonden geschiedenis van Steenwijk. Extra argumenten derhalve om tot bescherming te besluiten. Met ons verzoek tot aanwijzing willen wij voorkomen dat het pand kan worden gesloopt of aangetast zonder dat er sprake is van een deugdelijke waardenstelling Wij pleiten voor behoud van dit markante pakhuis, en voor een onderzoek naar de mogelijkheden om het pakhuis een nieuwe bestemming te geven, bijvoorbeeld een woonbestemming.”

Afgewezen

Mocht het worden toegewezen, dan kan het pand niet worden gesloopt. Het college van burgemeester en wethouders heeft het verzoek echter afgewezen. „Gezien de onderhoudstoestand van het pand en het feit dat herstel in de oorspronkelijke staat zowel praktisch als economisch onhaalbaar is hebben we het verzoek van Heemschut het pand als gemeentelijk monument aan te wijzen, afgewezen”, aldus het college.

Rechtszaken

In de allereerste plannen zouden Jumbo en Aldi verhuizen naar het gebied Welkooppand, Rijkmanslocatie en Edah-pand. Dat ging niet door. Jumbo en Lidl besloten om niet te verhuizen en op de bestaande locaties uit te breiden. De Aldi gaat wel naar Rijkmanslocatie / Edah-pand. Eigenaar Wopke Klaver, van Klaver Vastgoed, spande procedures aan, maar kreeg ongelijk van de rechter. Op grond van het vonnis is er geen sprake van een overeenkomst die de gemeente na moet komen, is de gemeente niet verplicht verder te onderhandelen over een eventuele ontwikkeling en is de gemeente geen schadevergoeding op grond van gederfde inkomsten verschuldigd. Wel gaat Klaver in hoger beroep.

Ook geen supermarkt

Intussen wil Klaver in het voormalige Welkooppand een supermarkt vestigen. Hij heeft aangekondigd dat er interesse van een supermarktketen is. Maar een extra supermarkt hier is van de gemeente niet toegestaan. Volgens het college mag de eigenaar op grond van het huidige bestemmingsplan de begane grond van het pakhuis al gebruiken voor detailhandel. „De gemeente staat daarbij open voor een verdere uitbreiding van de mogelijkheid van detailhandel. Bij een herontwikkeling ten behoeve van een supermarkt moet het gaan om de verplaatsing van een reeds in het plangebied gevestigde supermarkt en er is door de eigenaar geen overeenstemming bereikt met één van deze supermarktorganisaties. Daarom is deze invulling niet mogelijk. Een combinatie van detailhandel en woningbouw achten wij eveneens denkbaar. We hebben we de eigenaar uitgenodigd met voorstellen te komen”, licht het college toe.

De gemeente heeft eerder voorgesteld om de panden te laten verbouwen tot een appartementencomplex, maar volgens eigenaar Wopke Klaver is dit geen optie, omdat het niet rendabel zou zijn.

Pand aankopen?

Dan rest de vraag: kan de gemeente het pand onteigenen of aankopen? De CPB-fractie diende op 6 juli een motie in om de strijdbijl met Klaver te begraven. In die motie wordt voorgesteld: Wanneer er geen overeenstemming over de invulling van het Welkooppand gevonden kan worden, dan het voormalige Welkooppand aan te kopen van Klaver Vastgoed of een voorstel tot ruiling waarbij Klaver Vastgoed op een andere locatie in Steenwijkerland een ontwikkeling uitvoert.”

Open voor gesprek

Later tijdens deze raadsvergadering werd dit voorstel uit de motie geschrapt. Ondanks dat haalde de motie het niet en blijft zoals het nu lijkt alles bij het oude. Toch staat de gemeente open voor gesprekken met de eigenaar, zo liet wethouder Bram Harmsma tijdens de begrotingsvergadering van 6 juli weten. „We hebben nog altijd de ambitie om tot een integrale ontwikkeling te komen. En ja, we staan open voor gesprekken om tot een passende invulling te komen.”