Gerrit Petter toont hoe hij een val zou zetten voor de muskusratten.

Rattenvanger Gerrit Petter uit Dwarsgracht gaat per 1 juni met pensioen: 'Muskusrat is een mooi beest. Op een dag heb ik er zelfs 116 gevangen'

Gerrit Petter toont hoe hij een val zou zetten voor de muskusratten. Foto: René Wiegmink

Opgelucht adem halen omdat rattenvanger Gerrit Petter (64) per 1 juni met pensioen gaat zullen de muskusratten in de Kop van Overijssel wel niet doen, want zijn opvolger weet ook al precies de plekken waar de beesten zich ophouden. Die hoeft niet meer te zoeken waar de muskusratten zich bevinden, omdat Petter op digitale kaarten exact de holen en gangen van de dieren heeft aangegeven.

Maar de inwoner van Dwarsgracht laat ze nu zelf na 41 jaar met rust. Petter vindt het mooi geweest, hij heeft altijd met plezier voor eerst de provincie Overijssel en later het waterschap Drents Overijsselse Delta gewerkt. „Als rattenvanger ben je altijd buiten, geen dag is hetzelfde”, zegt Petter. „En is het is hier zo mooi, als je het maar wilt zien.”

Jammer vindt hij het dat boeren die hij tegenkomt in het veld tijdens zijn werkzaamheden bijna geen tijd meer hebben om een praatje te maken. „Dat was vroeger toch anders, tegenwoordig zijn ze zo druk, bijna geen mens heeft tijd meer”, verzucht de rattenvanger uit Dwarsgracht.

Problemen door muskusratten

In 1979 begon zijn jacht op de muskusrat in de waterrijke omgeving van de Kop van Overijssel. „Ik was toen met mijn vader op pad toen we een muskusrat zagen. Een muskusrattenvanger uit ’s Heerenbroek kwam, nadat we de gemeente hadden gebeld, om voor te doen hoe je de ratten vangt. Ik ben toen begonnen als premievanger naast mijn werk op een scheepswerf in Meppel. Voor elke staart van de muskusrat die je inleverde kreeg je destijds 5 gulden en later een rijksdaalder erbij. Er waren in die tijd in Nederland nog niet veel rattenvangers, ik denk een stuk of tien. Maar er kwamen op een gegeven moment steeds meer ratten en ook meer vangers. De provincie besloot toen om tienrattenvangers (in 1985) aan te stellen, waarvan ik er een was. De provincie dacht zo binnen tien jaar de muskusratten de baas te worden, maar het is niet gelukt om de populatie onder controle te krijgen”, zegt Petter.

Het probleem werd steeds groter. De muskusrat veroorzaakte verzakkingen en in dijken en kades. Ze groeven gangen en holen in oevers en dijken. Zo ontstonden uitgebreide ondergrondse gangenstelsels. Alle rattenvangers kregen volgens Petter een rayon waar ze moesten proberen de populatie in toom te houden. „Maar het stuk dat ik kreeg (rond Vollenhove, Giethoorn, Blokzijl en Wanneperveen, red.) was eigenlijk te groot om het goed bij te kunnen houden”, stelt Petter.

Record van 116 op een dag

Hij ving zo’n tien tot twintig muskusratten op een dag. „Maar in de trekperiode waren dat er veel meer, soms wel veertig of vijftig exemplaren. Een dag heb ik er zelfs 116 gevangen. Meestal heb ik ze ter plekke begraven.” Door de intensieve jacht in de afgelopen decennia is volgens Petter inmiddels de populatie onder controle. „Er zijn er nu nog minder dan 0,1 per strekkende kilometer. Dat komt ook omdat er nu constant controle is.”

Toch vindt Petter het dier waarop hij jaagt een ‘mooi beest’. „Als je ze dan ziet, zittend op de walkant aan een rietstengel te knagen, lijken ze net op marmotten of cavia’s. Alleen moesten ze niet zo graven, ze ondermijnen alles.”

Vervelen doet Petter zich niet nu hij uit de actieve dienst treedt. Hij verricht veel hand- en spandiensten voor zijn zoon die hovenier is in de gemeente Steenwijkerland. Na zijn pensionering treedt hij zelfs bij zijn zoon Richard officieel in dienst. Wel heeft Gerrit Petter nu meer tijd voor zijn hobby. Hij is een fanatieke racefietser. Hij legt dan respectabele afstanden af. „Voor dertig kilometer doe ik de korte broek niet aan, op zaterdag en zondag rijden we elke dag meer dan honderd kilometer door Nederland”, lacht Petter achter zijn imponerende knevel.