Spinnenkopmolen De Wicher wordt in ere hersteld.

Spinnenkopmolen De Wicher in Kalenberg wordt eindelijk in ere hersteld: 'Een bepalend erfgoedicoon in het gebied'

Spinnenkopmolen De Wicher wordt in ere hersteld. Foto: Sieb van der Laan

Hoe karakteristiek spinnenkopmolen De Wicher in Kalenberg met slechts drie wieken ook is, de molen wordt begin mei weer in ere hersteld. Een Wicher met vier wieken, zoals het hoort. „Het is een icoon voor het gebied.”

Tijdens een storm in december 2018 ging een wiek van de excentrieke molen verloren. De Wicher is eigendom van Staatsbosbeheer en die partij heeft plannen ontwikkeld om de molen te herstellen. Staatsbosbeheer, gemeente Steenwijkerland en stichting Weerribben-Wieden zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de financiering.

Ambachtelijke klus

Molenbouwer Bertus Dijkstra uit het Friese Sloten is verantwoordelijk voor het opknappen van de watermolen. Boswachter Egbert Beens is blij met de renovatie van De Wicher, die op alle fronten wordt aangepakt. „De molenbouwer is nu bezig met de voorbereidingen”, vertelt Beens. „In mei gaat hij de eerste werkzaamheden uitvoeren, in oktober komen de nieuwe wieken en roeden aan de molen. Het is een proces van maanden. Eigenlijk wordt alles aangepakt, diverse onderdelen zijn verrot. Een rigoureuze klus. We pakken het nu in één keer aan, alles kwam tegelijk.”

Tekst gaat verder onder de foto

De boswachter van Staatsbosbeheer is verheugd. „Ik ben er hartstikke blij mee. Ik heb altijd gezegd dat die molen weer moet gaan draaien.” Onderdelen worden door Dijkstra vrijwel allemaal met de hand vervaardigd. Beens: „Het wordt handmatig gemaakt. De bomen voor het hout van de roeden en de wieken zijn geselecteerd door de molenbouwer. Ze worden met de hand gezaagd op de windmolen in IJlst. Een echte ambachtelijke klus.”

Iconen in conditie

„De spinnenkopmolen is een beeldbepalend erfgoedicoon in het gebied”, vindt stichting Weerribben-Wieden. „De molen is een dermate icoon voor ons gebied dat de we besloten hebben te voorzien in de behoefte aan aanvullende financiering.”

Harold Viscaal is directeur van stichting Weerribben-Wieden. Het is volgens hem niet minder dan logisch om de molen in ere te herstellen. „We hebben in dit gebied veel opvallende erfgoedstukken. Je moet je iconen in conditie houden. We hebben als stichting gemeend om samen met de gemeente en Staatsbosbeheer deze molen in oude luister te herstellen. Het is echt een samenwerkingsproject met gezamenlijke financiering.”

Stichting Weerribben-Wieden heeft een aantal themalijnen vastgesteld: een erfgoedlijn, een culinaire voeding- en streekproductenlijn, een landschappelijke lijn en een duurzame toeristische lijn. Harold Viscaal: ,,We hebben de ambitie om ons erfgoed veel beter uit te lichten en kenbaar te maken aan bezoekers in ons gebied. We willen arrangementen maken, onder meer in combinatie met de Koloniën van Weldadigheid. We willen bezoekers meerdaags en jaarrond in ons gebied laten verblijven. Mensen komen soms een dagje naar Giethoorn, maar wij willen dat ze meerdere dagen in het hele gebied verblijven. Het wordt als het ware een schakelketting aan plekken die ze kunnen bezoeken.”

Door de schoonheid en de parels van het gebied te laten zien, wordt Steenwijkerland op de kaart gezet. „En daarmee brengen we de leefbaarheid naar een hoger plan”, aldus Viscaal. „We zijn heel nadrukkelijk bezig om natuur, landbouw en toerisme goede bondgenoten te maken, ze hebben elkaar hard nodig. We moedigen partijen aan om met elkaar te verbinden. We zijn een aanjager, ook in dit project.”

Nu wel

In het verleden diende het CDA nog een motie in voor herstel van de molen, maar kreeg niet voldoende draagvlak van andere politieke partijen. De CDA-fractie sprak toen over het feit dat er in de regiodeal miljoenen worden uitgegeven ‘om ons gebied voor eigen bevolking en toeristen aantrekkelijker te maken. Het is echter onbegrijpelijk dat de door stormschade in december 2018 ontstane afbreuk van een van de wieken nog steeds niet gerepareerd is.’

CDA riep toen het college op om zo snel mogelijk met de eigenaar van de molen in gesprek te gaan, ‘om te bezien welke rol de gemeente kan spelen om deze unieke landmark op zo kort mogelijke termijn in al haar glorie te doen herleven.’

Boswachter Beens heeft zich altijd hard gemaakt voor herstel van De Wicher en heeft partijen gezocht voor samenwerking en financiering. Het is een tijdrovend proces geweest. „We wilden heel graag, daar zette ik me ook heel hard voor in. Maar ik had geen geld op de plank liggen. We hebben gelden voor het beheer. De Wicher is een monument, we moesten dus andere wegen zoeken om geld binnen te halen. Naast de deelnemende partijen hebben we nog het Buitenfonds, waarop mensen particulier kunnen doneren. Daarmee kunnen we de finishing touch doen.” In totaal is er een kleine anderhalve ton (inclusief btw) nodig voor de werkzaamheden.

Enige spinnenkop

De Wicher in Kalenberg is de enige spinnenkopmolen in Overijssel. Op dezelfde plek stond overigens tot 1943 ook al een zelfde type molen. Die is midden in de Tweede Wereldoorlog gesloopt en het duurde bijna veertig jaar voordat er weer een nieuwe spinnenkop in de Weerribben verscheen. In dit waterrijke gebied vervullen poldermolens een belangrijke rol bij de waterhuishouding. De Wicher verwerkt 480 m3 water per uur in de Boonspolder.