Gerlof Meijer.

‘Onafhankelijke rechtspraak is niet vanzelfsprekend’

Gerlof Meijer. Whitemoor Photography

Steenwijk - Hij ergerde zich aan de onderbuikgevoelens die de samenleving lijken te overheersen, gevoed door de berichten die op de sociale media over strafzaken verschijnen. Onafhankelijke rechtspraak is namelijk niet vanzelfsprekend. Met die woorden opende strafrechter Gerlof Meijer vrijdagavond in De Meenthe zijn theatercollege over het Nederlandse strafrecht.

Zaken die voor een politierechter komen, zoals bijvoorbeeld winkeldiefstal of mishandeling worden op papier afgehandeld. Dat wil zeggen dat de rechter zijn of haar oordeel grotendeels baseert op de processen verbaal van de politie. Op deze manier kunnen zeker dertien zaken per dag afgehandeld worden. „Het strafrecht voor deze lichtere vergrijpen wordt in Nederland zo op een efficiënte en effectieve manier toegepast”, legde Meijer uit.

Spraakmakende zaken

Internationaal gezien scoort Nederland met een vijfde plek op de lijst van strafrechtsystemen goed. Meijer refereerde naar een aantal spraakmakende zaken zoals de zaak Lucia de B, de moord op Anne Faber en de Zevenbergse moordzaak. „Honderd procent overtuiging kan er nooit zijn in zulke zware delicten. Het is soms moeilijk om knopen door te hakken voor wat betreft de veroordeling van een verdachte als je er niet bij bent geweest en iedere zaak staat op zich”.

Hij refereerde nog naar de Rosmalense flatmoord, waarbij een jonge vrouw de dood vond. Haar keel was doorgesneden. Haar vriend beweerde dat hij haar dood had gevonden maar werd veroordeeld voor doodslag op zijn vriendin. De verdediging was niet overtuigd van de veroordeling en schakelde een eigen technische dienst in. De Hoge Raad heeft in deze zaak inmiddels geoordeeld dat deze voor herziening in aanmerking komt. Dit zou kunnen leiden tot vrijspraak.

Noodweer

En was er in de zaak van Juwelier Marina nou sprake van noodweer of niet? Ook deze zaak deed veel stof opwaaien. Het echtpaar Willy en Marina Sanders was in het bezit van een illegaal vuurwapen. Ze werden op wrede wijze overvallen waarbij Willy zwaar mishandeld werd. Met het vuurwapen schoot Marina de overvallers dood. De rechtbank heeft hierin geoordeeld dat er sprake was van noodweer omdat de overvallers buitensporig veel geweld gebruikten waartegen zij zich mocht verdedigen. „Je hoopt gewoon veel aan preventie te kunnen doen maar soms reikt het strafrecht gewoon niet verder”, vervolgde Meijer. “Ik heb verslaafden veroordeeld voor lichte vergrijpen waarvan ik nu al weet dat ze een paar weken later weer gaan voorkomen voor hetzelfde delict. Laten we in ieder geval blij zijn met onze rechtstaat, want op slechts twee grenzen verder wordt de druk op de Rechterlijke Macht vanuit de regering opgevoerd (Polen, Duitsland) en is de rechtspraak helemaal niet onafhankelijk”.

Dilemma’s

Bijna twee uur lang vertelde hij over zijn vak en over soms schokkende zaken. Hij stelde zijn publiek voor dilemma’s (”In strafzaken zijn altijd drie rechters aanwezig, als twee van de drie rechters voor een veroordeling zijn en de derde niet: leidt dat dan tot een veroordeling van de verdachte?") en wist zijn publiek geboeid te houden. Aan het begin van de avond vertelde hij dat hij met zijn theateroptredens hoopte op een stukje bewustwording bij zijn bezoekers ten aanzien van het Nederlandse strafrecht. Want je zult maar verdachte zijn in een moordzaak en ten onrechte veroordeeld worden.

 

Elisabeth Bijker